وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ

“Ve Rabbini dinleyip kendisine yaraşır şekilde boyun eğdiği vakit,” — Elmalılı Hamdi Yazır

Cihazınızın sentetik sesiyle okunur · tefsirler yapay zekâ çevirisidir

Bu ayet için henüz karşılaştırmalı AI analizi üretilmedi. Aşağıda müfessirlerin bu ayetle ilgili ham Arapça metinleri (varsa çevirisiyle) gösteriliyor.

Tefsirler

Ham tefsir metni — henüz yapay zekâ özeti/karşılaştırması yok, doğrudan kaynak metin
Taberî9-10. yy

Yüce Allah şöyle buyuruyor: Yer de, bağrındaki ölüleri diri olarak sırtına atma hususunda Rabbinin emrini dinledi ve itaat etti. "Ve hukkat": Allah onu, bu hususta emrini dinlemeye ve itaatine yönelmeye layık kıldı. "Ve hukkat" hakkında: Allah onun üzerine yarılmada (emrini) dinlemeyi ve bu hususta itaatine yönelmeyi gerçekleştirdi. Bizim dediğimize benzer şekilde te'vil ehli de söylemiştir. Bunu söyleyenler: İbn Abbâs "ve ezinet" hakkında: "Dinledi ve itaat etti" dedi; "ve hukkat" hakkında da: "Rabbine itaat için layık kılındı" dedi. Mücâhid ve Katâde de: "Dinledi ve itaat etti" dediler. Saîd b. Cübeyr "ve hukkat" hakkında: "Ve bu ona yaraştı" dedi. Arap dili âlimleri (Gök yarıldığında) sözünün cevabının yeri hakkında ihtilaf etmişlerdir.

يقول تعالى ذكره: إذا السماء تصدعت وتقطعت فكانت أبوابا قوله: قال أهل التأويل ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن سعد، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال: ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس، قوله: قال: سمعت وأطاعت حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى، وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء، جميعا عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، في قوله: قال: سمعت وأطاعت حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، قوله قال: سمعت وأطاعت وقوله: {وحقت} يقول: وحقق الله عليها الاستماع بالانشقاق، والانتهاء إلى طاعته في ذلك وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن سعد، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال: ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس، في قوله {وحقت} قال: حققت لطاعة ربها حدثنا ابن حميد، قال: ثنا جرير، عن أشعث بن إسحاق، عن جعفر، عن سعيد بن جبير، {وحقت} وحق لها وقوله: يقول: وسمعت الأرض في إلقائها ما في بطنها من الموتى إلى ظهرها أحياء، أمر ربها وأطاعت {وحقت} يقول: وحققها الله للاستماع لأمره في ذلك، والانتهاء إلى طاعته واختلف أهل العربية في موقع جواب قوله:
Zemahşerî12. yy

في إلقاء ما في بطنها وتخليها . ! 7 <

Kurtubî13. yy

Yani ölülerini dışarı atma hususunda (Rabbine kulak verdi). "Ve hukkat": Yani O'nun emrini dinlemek ona yaraşır. "İzâ"nın cevabı hakkında ihtilaf edilmiştir. Ferrâ dedi ki: (Cevap) "ezinet"tir, vav zaittir; "ve elkat" de öyledir. İbnü'l-Enbârî dedi ki: Bazı müfessirler "gök yarıldığında"nın cevabının "ezinet" olduğunu ve vavın zait olduğunu iddia etmiştir; bu bir hatadır, çünkü Araplar vavı ancak "hattâ izâ" ile – "Nihayet oraya vardıklarında ve kapıları açıldığında" (Zümer) gibi – ve "lemmâ" ile – "İkisi de teslim olup onu alnı üzerine yatırınca ve ona seslendik" gibi; anlamı "seslendik"tir – zait kılarlar; bu ikisinin dışında vav zait kılınmaz. Şöyle de denmiştir: Cevap gizli bir "fe"dir; sanki "Gök yarıldığında, ey insan, sen çabalayıp durmaktasın" demiştir. Şöyle de denmiştir: Cevabı "fe-mülâkîh"in delalet ettiği şeydir; yani gök yarıldığında insan çabasıyla karşılaşır. Şöyle de denmiştir: Burada takdim ve tehir vardır; yani "Ey insan, sen Rabbine doğru çabalayıp durmaktasın, gök yarıldığında O'na kavuşacaksın"; bunu Müberred söylemiştir. Yine ondan: Cevap "Kitabı sağından verilene gelince"dir; bu Kisâî'nin de görüşüdür, yani "Gök yarıldığında, kitabı sağından verilenin hükmü şöyledir." Ebû Ca'fer en-Nehhâs dedi ki: Bu, bu konuda söylenenlerin en doğrusu ve en güzelidir. Şöyle de denmiştir: Bu, "Gök yarıldığı zamanı an" anlamındadır. Şöyle de denmiştir: Cevap, muhatapların onu bilmesi sebebiyle hazfedilmiştir; yani bunlar olduğunda, dirilişi yalanlayanlar sapıklıklarını ve hüsranlarını anlarlar. Şöyle de denmiştir: Daha önce onlardan kıyametin vakti hakkında bir soru gelmiş, onlara şöyle denmiştir: Alametleri ortaya çıktığında kıyamet kopar ve yalanlamanızın sonucunu görürsünüz. Kur'an, bir kısmının diğerine delalet etmesi bakımından tek bir ayet gibidir. Hasan'dan: "Gök yarıldığında" sözü bir yemindir. Cumhur ise bunun yemin olmayıp bir haber olduğu görüşündedir.

أي في إلقاء موتاها ( وحقت ) أي وحق لها أن تسمع أمره واختلف في جواب إذا فقال الفراء : أذنت والواو زائدة وكذلك وألقت بن الأنباري : قال بعض المفسرين : جواب إذا السماء انشقت أذنت وزعم أن الواو مقحمة وهذا غلط لأن العرب لا تقحم الواو إلا مع حتى إذا كقوله تعالى : حتى إذا جاءوها وفتحت أبوابها الزمر ومع لما كقول تعالى : فلما أسلما وتله للجبين وناديناه معناه ناديناه والواو لا تقحم مع غير هذين وقيل : الجواب فاء مضمرة كأنه قال : إذا السماء انشقت فيأيها الإنسان إنك كادح وقيل : جوابها ما دل عليه فملاقيه أي إذا السماء انشقت لاقى الإنسان كدحه وقيل : فيه تقديم وتأخير أي يأيها الإنسان إنك كادح إلى ربك كدحا فملا الإنسان كدحه وقيل : فيه تقديم وتأخير أي يأيها الإنسان إنك كادح إلى ربك كدحا فملاقيه إذا السماء انشقت قاله المبرد وعنه أيضا : الجواب فأما من أوتي كتابه بيمينه وهو قول الكسائي أي إذا السماء انشقت فمن أوتي كتابه بيمينه فحكمه كذا قال أبو جعفر النحاس : وهذا أصح ما قيل فيه وأحسنه قيل : هو بمعنى اذكر إذا السماء انشقت وقيل : الجواب محذوف لعلم المخاطبين به أي إذا كانت هذه الأشياء علم المكذبون بالبعث ضلالتهم وخسرانهم وقيل : تقدم منهم سؤال عن وقت القيامة فقيل لهم : إذا ظهرت أشراطها كانت القيامة فرأيتم عاقبة تكذيبكم بها والقرآن كالآية الواحدة في دلالة البعض على البعض وعن الحسن : إن قوله إذا السماء انشقت ق ن كالآية الواحدة في دلالة البعض على البعض وعن الحسن : إن قوله إذا السماء انشقت قسم والجمهور على خلاف قول من أنه خبر وليس بقسم الإنشقاق : ( 6 ) يا أيها الإنسان > <
İbn Kesîr14. yy

كما تقدم وقوله

Beydâvî13. yy

Gök yarıldığında (1), Rabbine kulak verip boyun eğdiğinde ve buna layık kılındığında (2), yer uzatıldığında (3), içindekini dışarı atıp boşaldığında (4), Rabbine kulak verip boyun eğdiğinde ve buna layık kılındığında (5). "Gök yarıldığında": bulutlarla yarıldığında; nitekim "Göğün bulutlarla yarılacağı gün" buyrulmuştur. Hz. Ali'den (r.a.): Samanyolu'ndan yarılır. "Rabbine kulak verdiğinde": O'nu dinlediğinde; yani Allah onun yarılmasını dilediğinde kudretinin etkisine, emredene izin verip boyun eğen itaatkâr kimsenin boyun eğişi gibi boyun eğdiğinde. "Ve layık kılındığında": dinleyip boyun eğmeye layık kılındığında; "hakka bi-kezâ" denir, o da "mahkûk" ve "hakîk"tir. "Yer uzatıldığında": dağları ve tepeleri giderilerek düzlendiğinde. "İçindekini dışarı attığında": bağrındaki hazineleri ve ölüleri; "ve boşaldığında": boşalmak için son gücünü zorladığında, öyle ki içinde hiçbir şey kalmaz. "Rabbine kulak verdiğinde": atma ve boşalma hususunda; "ve layık kılındığında": izne. "İzâ"nın tekrarı, iki cümlenin her birinin kudretin ayrı bir türüne müstakil olarak delalet etmesi içindir. Cevabı ise ya belirsizlikle korkuyu büyütmek için, ya Tekvîr ve İnfitâr sûrelerinde geçenle yetinildiği için, ya da (sonraki) sözün ona delalet etmesi sebebiyle hazfedilmiştir.

بسم الله الرحمن الرحيم إذا السماء انشقت (1) وأذنت لربها وحقت (2) وإذا الأرض مدت (3) وألقت ما فيها وتخلت (4) وأذنت لربها وحقت (5) إذا السماء انشقت بالغمام كقوله تعالى: ويوم تشقق السماء بالغمام وعن علي رضي الله تعالى عنه: تنشق من المجرة. وأذنت لربها واستمعت له أي انقادت لتأثير قدرته حين أراد انشقاقها انقياد المطواع الذي يأذن للآمر ويذعن له. وحقت وجعلت حقيقة بالاستماع والانقياد يقال: حق بكذا فهو محقوق وحقيق. وإذا الأرض مدت بسطت بأن تزال جبالها وآكامها. وألقت ما فيها ما في جوفها من الكنوز والأموات وتخلت وتكلفت في الخلو أقصى جهدها حتى لم يبق شيء في باطنها. وأذنت لربها في الإلقاء والتخلي. وحقت للإذن أقصى جهدها حتى لم يبق شيء في باطنها. وأذنت لربها في الإلقاء والتخلي. وحقت للإذن وتكرير إذا لاستقلال كل من الجملتين بنوع من القدرة، وجوابه محذوف للتهويل بالإبهام أو الاكتفاء بما مر في سورتي «التكوير» و «الانفطار» أو لدلالة قوله.