إِنَّهُۥ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ

“Hiç Rabbine dönmeyeceğini sanmıştı.” — Elmalılı Hamdi Yazır

Cihazınızın sentetik sesiyle okunur · tefsirler yapay zekâ çevirisidir

Bu ayet için henüz karşılaştırmalı AI analizi üretilmedi. Aşağıda müfessirlerin bu ayetle ilgili ham Arapça metinleri (varsa çevirisiyle) gösteriliyor.

Tefsirler

Ham tefsir metni — henüz yapay zekâ özeti/karşılaştırması yok, doğrudan kaynak metin
Taberî9-10. yy

Yüce Allah şöyle buyuruyor: Kıyamet günü kitabı sırtının arkasından verilen bu kimse, dünyada bize asla dönmeyeceğini ve ölümünden sonra diriltilmeyeceğini sandı; bu yüzden işlediği günahlara aldırmıyordu, çünkü ne bir sevap umuyor ne de bir cezadan korkuyordu. "Hâra fülânun an hâze'l-emr" (falanca bu işten döndü) denir. Rasûlullah'tan (s.a.v.) duasında "Allahım, kevrden sonra havrdan sana sığınırım" dediği rivayet edilen haber de bundandır; bununla imandan sonra küfre dönmeyi kastetmiştir. Bizim dediğimize benzer şekilde te'vil ehli de söylemiştir. İbn Abbâs (bu ayet hakkında): "Diriltilmeyeceğini" dedi. Mücâhid: "Dönmeyeceğini" dedi. Katâde: "Bize dönmeyeceğini" ve "Kendisi için bir dönüş ve rücû olmadığını" dedi. İbn Zeyd ve Süfyân: "Geri dönmeyeceğini" dediler. "Belâ" (Hayır!): Yüce Allah buyuruyor ki: Evet, mutlaka ölümünden önce olduğu gibi diri olarak Rabbine dönecek ve rücû edecektir. (Ayrıca 10–15. ayetler hakkındaki genel açıklama: kitabın sırtın arkasından sol ele verilmesi.)

PageEndV24P240 يقول تعالى ذكره: وأما من أعطي كتابه منكم أيها الناس يومئذ وراء ظهره، وذلك أن جعل يده اليمنى إلى عنقه، وجعل الشمال من يديه وراء ظهره، فيتناول كتابه بشماله من وراء ظهره، ولذلك وصفهم جل ثناؤه أحيانا، أنهم يؤتون كتبهم بشمائلهم، وأحيانا أنهم يؤتونها من وراء ظهورهم وبنحو الذي قلنا في ذلك أهل التأويل ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن عمر، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى، وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء، جميعا عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، قوله: يقول تعالى ذكره: إن هذا الذي أوتي كتابه وراء ظهره يوم القيامة، ظن في الدنيا أن لن يرجع إلينا، ولن يبعث بعد مماته، فلم يكن يبالي ما ركب من المآثم، لأنه لم يكن يرجو ثوابا، ولم يكن يخشى عقابا؛ يقال منه: حار فلان عن هذا الأمر: إذا رجع عنه، ومنه الخبر الذي روي عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه كان يقول في دعائه: «اللهم إني أعوذ بك من الحور بعد الكور» يعني بذلك: من الرجوع إلى الكفر، بعد الإيمان وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل ذكر من قال ذلك: حدثني علي، قال: ثنا أبو صالح، قال: ثني معاوية، عن علي، عن ابن عباس، قوله: يقول: يبعث حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى، وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء، جميعا عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، قوله: قال: أن لا يرجع إلينا حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، قوله: : أن لا معاد له ولا رجعة حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثور، عن معمر، عن قتادة قال: أن لن ينقلب: يقول: أن لن يبعث حدثنا ابن حميد، قال: ثنا مهران، عن سفيان، قال: يرجع حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد، في قوله: قال: أن لن ينقلب وقوله: {بلى} يقول تعالى ذكره: بلى ليحورن وليرجعن إلى ربه حيا، كما كان قبل مماته وقوله:
Zemahşerî12. yy

Dirilişi yalanlayarak Yüce Allah'a asla dönmeyeceğini (sandı). "Lâ yehûru ve lâ yehûlü" denir; yani dönmez ve değişmez. Lebîd der ki: "Parlak iken küle döner." İbn Abbâs'tan: "Bir bedevi kadının küçük kızına 'hûrî', yani 'dön' dediğini işitinceye kadar 'yehûr'un ne demek olduğunu bilmiyordum." "Belâ": "Len yehûr"daki olumsuzluktan sonra gelene olumluluk kazandırır; yani evet, mutlaka dönecektir.

لن يرجع إلى الله تعالى تكذيبا بالمعاد . يقال : لا يحور ولا يحول ، أي : لا يرجع ولا يتغير . قال لبيد : % يحور رمادا بعد إذ هو ساطع ; وعن ابن عباس : ما كنت أدري ما معنى يحور حتى سمعت أعرابية تقول لبنية لها : حورى ، أي : أرجعي { بلى } إيجاب لما بعد النفي في { لن يحور } أي : بلى ليحورن
Fahreddin er-Râzî12-13. yy

Bil ki "havr" dönmektir; "mahâr" dönüş yeri ve varılacak yerdir. İbn Abbâs'tan: "Bir bedevi kadının kızına 'hûrî', yani 'dön' dediğini işitinceye kadar 'yehûr'un ne demek olduğunu bilmiyordum." Kaffâl bazılarından, havrın kişinin üzerinde bulunduğu halin aksine dönmesi olduğunu nakletmiştir; nitekim "Kevrden (toparlanmadan) sonra havrdan (dağılmaktan) Allah'a sığınırız" demişlerdir. Birinci görüşe göre ayetin manası: Ahirete asla dönmeyeceğini, yani diriltilmeyeceğini sandı. Mukātil ve İbn Abbâs dediler ki: Yüce Allah'a dönmeyeceğini zannetti. İkinci görüşe göre ise: Dünyada içinde bulunduğu sevinç ve nimetin aksine asla dönmeyeceğini sandı. (Sonra Yüce Allah) onun döneceğine hükmetti ve bundan sonra (Hayır!) buyurdu.

. > 7 ! أما قوله : ( الإنشقاق : 14 ) ثم أفتى سبحانه بأنه يحور فلما قال بعد ذلك : الإنشقاق : ( 14 ) إنه ظن أن > فاعلم أن الحور هو الرجوع والمحار المرجع والمصير وعن ابن عباس . ما كنت أدرى ما معنى يحور ، حتى سمعت إعرابية تقول لابنتها حوري أي ارجعي ، ونقل القفال عن بعضهم أن الحور هو الرجوع إلى خلاف ما كان عليه المرء كما قالوا : ( نعوذ بالله من الحور بعد الكور ) فعلى الوجه الأول معنى الآية أنه ظن أن لن يرجع إلى الآخرة أي لن يبعث ، وقال مقاتل وابن عباس : حسب أن لا يرجع إلى الله تعالى ، وعلى الوجه الثاني أنه ظن أن لن يرجع إلى خلاف ما هو عليه في الدنيا من السرور والتنعم . ! 7 <
Kurtubî13. yy— çok uzun olduğu için kısaltılmış çeviri

(Özet:) Yani diriltilmiş olarak diri bir şekilde dönmeyeceğini, hesaba çekilip sonra sevap ya da ceza görmeyeceğini (sandı). "Hâra yehûru" döndüğünde denir. Lebîd der ki: "Kişi ancak yıldız kayması ve onun ışığı gibidir; parlaktı, sonra küle döner." İkrime ve Dâvûd b. Ebû Hind dediler ki: "Yehûr" Habeşçe bir kelimedir, anlamı "döner"dir; iki kelimenin (iki dilde) örtüşmesi de mümkündür. Beyaza döndüğü için has una "havvârâ" denmesi de bundandır. İbn Abbâs dedi ki: "Bir bedevi kadının kızını 'hûrî', yani 'bana dön' diye çağırdığını işitinceye kadar 'yehûr'un ne olduğunu bilmiyordum." Araplar arasında havr dönmektir. Hz. Peygamber'in (a.s.) "Allahım, kevrden sonra havrdan sana sığınırım" sözü de bundandır; yani artıştan sonra eksilmeye dönmekten. Darb-ı meselde "havrun fî mahâra" (eksiklik içinde eksiklik) denir; işi geriye giden adam için kullanılır. Havr ayrıca "Değirmen öğüttü ama hiçbir şey geri vermedi (mâ ehârat)" sözündeki isim, ve helak anlamına da gelir. "Kevrden sonra havr" yerine "kevnden sonra" diye de rivayet edilmiştir; anlamı işin tamamlandıktan sonra dağılmasıdır. Ma'mer'e "kevnden sonra havr" soruldu; "O, 'kuntî'dir" dedi. Abdürrezzâk "Kuntî nedir?" deyince, "Salih iken sonra kötü bir adama dönüşen kimse" dedi. Ebû Amr dedi ki: Yaşlanan adama "kuntî" denir; sanki "Gençliğimde şöyleydim (kuntu)" sözüne nispet edilir. İbnü'l-A'râbî dedi ki: Kuntî, "Gençtim, cesurdum" diyen; kânî ise "Malım vardı, verirdim; atlarım vardı, binerdim" diyendir. (Belâ:) Yani iş onun sandığı gibi değildir; aksine bize döner ve rücû eder.

أي لن يرجع حيا مبعوثا فيحاسب ثم يثاب أو يعاقب يقال : حار يحور إذا رجع قال لبيد : وما المرء إلا كالشهاب وضوئه * يحور رمادا بعد إذا هو ساطع وقال عكرمة وداود بن أبي هند يحور كلمة بالحبشية ومعناها يرجع ويجوز أن تتفق الكلمتان فإنهما كلمة اشتقاق ومنه الخبز الحوارى لأنه يرجع إلى البياض وقال بن عباس : ما كنت أدري : ما يحور حتى سمعت أعرابية تدعو بنية لها : حوري أي ارجعي إلي فالحور في كلام العرب الرجوع ومنه قوله عليه السلام : ( اللهم إني أعوذ بك من الحور بعد الكور ( يعني : من الرجوع إلى النقصان بعد الزيادة وكذلك الحور بالضم وفي المثل حور في محارة أي نقصان في نقصان يضرب للرجل إذا كان أمره يدبر قال الشاعر وفي المثل حور في محارة أي نقصان في نقصان يضرب للرجل إذا كان أمره يدبر قال الشاعر : واستعجلوا عن خفيف المضغ فازدردوا * والذم يبقى وزاد القوم في حور والحور أيضا : الاسم من قولك : طحنت الطاحنة فما أحارت شيئا أي ما ردت شيئا من الدقيق والحور أيضا : الهلكة قال الراجز : في بئر لا حور سرى ولا شعر قال أبو عبيدة : أي بئر حور ولا زائدة وروي بعد الكون ومعناه من انتشار الأمر بعد تمامه وسئل معمر عن الحور بعد الكون فقال : هو الكنتي فقال له عبد الرزاق : وما الكنتي فقال : الرجل يكون صالحا ثم يتحول رجل سوء قال أبو عمرو : يقال للرجل إذا شاخ : كنتي كأنه نسب إلى قوله : كنت في شبابي كذا قال : فأصبحت كنتيا وأصبحت عا إذا شاخ : كنتي كأنه نسب إلى قوله : كنت في شبابي كذا قال : فأصبحت كنتيا وأصبحت عاجنا * وشر خصال المرء كنت وعاجن عجن الرجل : إذا نهض معتمدا على الأرض من الكبر وقال بن الأعرابي : الكنتي : هو الذي يقول : كنت شابا وكنت شجاعا والكاني هو الذي يقول : كان لي مال وكنت أهب وكان لي خيل وكنت أركب قوله تعالى : ( بلى ) أي ليس الأمر كما ظن بل يحور إلينا ويرجع
İbn Kesîr14. yy

Yani Allah'a dönmeyeceğine ve O'nun kendisini ölümünden sonra yeniden diriltmeyeceğine inanıyordu; bunu İbn Abbâs, Katâde ve başkaları söylemiştir. "Havr" dönmektir. (Yehûr:) yani döner.

أي يرجع أي كان يعتقد أنه لا يرجع إلى الله ولا يعيده بعد موته قاله ابن عباس وقتادة وغيرهما والحور هو الرجوع قال الله
Beydâvî13. yy

Çünkü o, ailesi arasında sevinçliydi (13). O, (Rabbine) asla dönmeyeceğini sanmıştı (14). Hayır! Şüphesiz Rabbi onu hakkıyla görüyordu (15). "Çünkü o, ailesi arasında", yani dünyada, "sevinçliydi": mal ve mevkiiyle şımarmış, ahiretten habersizdi. "O, asla dönmeyeceğini sanmıştı": Yüce Allah'a dönmeyeceğini. "Hayır (belâ)": "len"den sonra gelen (olumsuzluğu) olumluya çevirir. "Şüphesiz Rabbi onu hakkıyla görüyordu": amellerini biliyordu; onu başıboş bırakmaz, aksine onu döndürür ve karşılığını verir.

إنه كان في أهله مسرورا (13) إنه ظن أن لن يحور (14) بلى إن ربه كان به بصيرا (15) إنه كان في أهله أي في الدنيا. مسرورا بطرا بالمال والجاه فارغا عن الآخرة. إنه ظن أن لن يحور لن يرجع إلى الله تعالى. بلى إيجاب لما بعد لن. إن ربه كان به بصيرا عالما بأعماله فلا يهمله بل يرجعه ويجازيه.