“Er sagte: "Nur Allah (allein) wird es euch bringen, wenn Er will, und ihr werdet euch (Ihm) nicht entziehen können.” — Bubenheim & Elyas
Zemahşerî12. Jh.✓ Zitat verifiziert
Zemahşerî'ye göre bu ifadeyle Hûd (a.s.) kendisine değil, kâfir olup isyan ettikleri Allah'a azabın gelmesinin ait olduğunu belirtmektedir. 'İn şâe' kaydı, azabın acele gelmesinin ancak Allah'ın hikmetinin bunu gerektirmesi durumunda gerçekleşeceğini ifade eder. Metinde ayrıca ardı ardına gelen iki şart cümlesinin (şartların terâdüfünün) izahına dair bir soru gündeme getirilmektedir.
أي ليس الإتيان بالعذاب إلي إنما هو إلى من كفرتم به وعصيتموه { إن شاء } يعني إن اقتضت حكمته أن يعجله لكم
Fahreddin er-Râzî12-13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre azabın indirilmesi Peygamber'in elinde olan bir şey değildir; bu tamamen Allah'ın fiilidir ve Allah dilediği zaman dilediği şekilde bunu yaratır. Allah azap indirmeyi istediğinde hiçbir kimse O'nu bundan aciz bırakamaz, yani O'na engel olamaz.
والمعنى أن إنزال العذاب ليس إلي وإنما هو خلق الله تعالى فيفعله إن شاء كما شاء ، وإذا أراد إنزال العذاب فإن أحدا لا يعجزه ، أي لا يمنعه منه
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre metin, ilgili ayette geçen ifadeyi 'eğer Allah sizi helâk etmeyi dilerse, size azap eder' şeklinde açıklamaktadır. Yani şart cümlesindeki irade ile azap arasında doğrudan bir illiyet/sonuç ilişkisi kurulmaktadır.
أي إن أراد إهلاككم عذبكم
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu metne göre kavmi Nûh'a, kendisiyle çok tartıştıklarını ve mücadeleyi uzattığını söyleyerek eğer doğru söylüyorsa vaad ettiği azabı getirmesini istemiştir, çünkü onlara göre yapılan tartışma kendilerinde bir etki bırakmamıştır. Nûh ise azabı getirmenin kendisine değil Allah'a ait olduğunu, Allah dilediğinde bunu getireceğini ve onların bundan kaçıp kurtulamayacaklarını bildirmiştir.
فإن مناظرتك لا تؤثر فينا
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Tüm müfessirler, azabı getirme yetkisinin peygambere değil yalnızca Allah'a ait olduğu ve bunun O'nun dilemesine bağlı olduğu noktasında birleşiyor. Şart cümlesindeki 'dileme' ile azabın gelişi arasında doğrudan bir bağ kuruluyor ve kimsenin bu iradeye engel olamayacağı vurgulanıyor.
Unterschiede
Zemahşerî meseleyi dil/belağat inceliğine taşıyarak şart cümlelerinin ardışıklığını ve bir kıraat rivayetini tartışırken, Râzî konuyu Allah'ın kudretinin aczsizliği (i'caz) kavramı üzerinden ele alıyor. Kurtubî ifadeyi daha sade biçimde illiyet ilişkisi olarak açıklarken, Beydâvî ayeti bağlamsallaştırarak kavmin Nûh'a meydan okuma sahnesini kelime tahlilleriyle (cidal, mücâzeze gibi) canlandırıyor.
Historischer Kontext
Daha erken dönem müfessirlerinden (Zemahşerî, Râzî) sonrakilere (Kurtubî, Beydâvî) doğru temel mesaj sabit kalmış; azabın ilahi iradeye bağlılığı hep korunmuş. Zamanla vurgu, ince belağat/kelam tartışmalarından daha özet ve bağlamsal bir anlatıma doğru evrilmiş görünüyor.
Bezug zur Gegenwart
Bu ayet, insanın sonuçları zorlamak yerine sabırla ve ihlasla doğru bildiği yolda ilerlemesinin önemine işaret edebilir. Peygamberin kendi gücüne değil, Allah'ın hikmetine güvenerek hareket etmesi, günümüzde de acele ve öfkeyle değil sabır ve teslimiyetle davranmanın bir örneği olarak düşünülebilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben