Taberî bu ayette geçen 'eyḳāẓ' (uyanık), 'ruḳūd' (uyuyan) kelimelerinin dil açısından anlamını açıklar; mağara ehlinin sağa sola çevrilmesinin senede iki kez olduğunu ve eğer çevrilmeselerdi toprağın onları çürüteceğini nakleder. 'Vasîd' kelimesi hakkında müfessirler arasında fenâ (avlu), sa'îd (toprak) ve bâb (kapı) şeklinde ihtilaf bulunduğunu aktarır ve kendisi 'kapı' veya 'kapının eşiği/avlusu' anlamını tercih eder. Ayrıca kişinin onları görseydi dehşetle kaçacağını, Allah'ın onlara heybet giydirdiğini belirtir.

وأولى الأقوال في ذلك بالصواب، قول من قال: الوصيد: الباب، أو فناء الباب حيث يغلق الباب، وذلك أن الباب يوصد، وإيصاده: إطباقه وإغلاقه

Zemahşerî bu ayette 'onları uyanık zannedersin' ifadesinin sebebini dilbilimsel açıdan tartışır; bunun gözlerinin açık olmasından, ya da sürekli sağa sola dönmelerinden kaynaklandığına dair farklı görüşleri nakleder. Ayrıca çeşitli kıraat farklılıklarını (vetuqallibuhum, vekâlbehüm vb.) ve bunların gramer açıklamalarını sunar. 'Vasîd' kelimesinin mağara eşiği, avlu veya kapı anlamına gelebileceğini belirtir ve rical korkusunun sebebine dair rivayetleri (uzun tırnak-saç, mekânın ıssızlığı) aktarır.

قيل : عيونهم مفتحة وهم نيام ، فيحسبهم الناظر لذلك أيقاظا وقيل : لكثرة تقلبهم وقيل : لهم تقلبتان في السنة وقيل : تقلبة واحدة في يوم عاشوراء

Bu metinde Râzî, mağara ehlinin uyanık zannedilecek şekilde tasvir edilmesi ile ilgili kıraat farklarını (nasb-ref' meselesi), kelâmî bir tartışmayı (Mu'tezile'nin görüşü), 'rua'b' ve 'mel'e' kelimelerinin okunuş farklarını, ism-i fâil ile fiil kullanımının anlam farkını, 'zann' kelimesinin anlamı ve 'ilim'den farkını, ayrıca Ashab-ı Kehf'in ne kadar süreyle sağa-sola çevrildikleri konusundaki rivayetleri ele almaktadır. Râzî, tekallüb (çevrilme) süresine dair rivayetleri (Ebu Hureyre ve Mücahid'den gelen) nakletmekle birlikte bu tür tahminlerin akılla bilinemeyeceğini ve Kur'an lafzının da bunu göstermediğini belirtir.

وأقول هذه التقديرات لا سبيل للعقل إليها ، ولفظ القرآن لا يدل عليه ، وما جاء فيه خبر صحيح فكيف يعرف

Kurtubî'ye göre ayette geçen köpek gerçek bir köpektir; Ashâb-ı Kehf'e ait olup avlarını, ekinlerini veya koyunlarını koruma amacıyla beslenmiş olabilir. Köpeğin rengi ve ismi konusunda müfessirler arasında pek çok farklı rivayet bulunmaktadır, ancak bunların hiçbiri kesin değildir. Ayrıca bu metin, köpek edinmenin o dönemde de günümüz şeriatında olduğu gibi caiz olduğunu belirtir.

أكثر المفسرين على أنه كلب حقيقة وكان لصيد أحدهم أو لزرعه أو غنمه على ما قال مقاتل واختلف في لونه اختلافا كثيرا

Beydâvî'ye göre uykuda olan gençlerin çevrilmesi, bedenlerinin uzun zaman içinde toprak tarafından çürütülmemesi için sağa ve sola döndürülmeleridir. Köpeğin kimliği konusunda iki rivayet nakleder: biri gençleri kovalarken Allah'ın konuşturduğu köpek olduğu, diğeri ise bir çobanın köpeği olup çobanla birlikte gençlere katıldığı yönündedir. Ayrıca mağaraya bakılsa duyulacak dehşetin, Allah'ın onlara giydirdiği heybetten veya cisimlerinin büyüklüğünden ya da yerin ıssızlığından kaynaklanabileceğini belirtir; bu konuda Muâviye ile İbn Abbas arasında geçen bir olayı rivayet eder.

وعن معاوية رضي الله عنه أنه غزا الروم فمر بالكهف فقال: لو كشفت لنا عن هؤلاء فنظرنا إليهم، فقال له ابن عباس رضي الله تعالى عنهما: ليس لك ذلك قد منع الله تعالى منه من هو خير منك

İbn Kesîr, Ashâb-ı Kehf'in köpeğinin uyku halinde bir gözünü kapayıp bir gözünü açık tutmasını, kurdun uyuma şekline benzetir; onların yılda iki kez döndürüldüğünü ve İbn Abbas'a göre eğer döndürülmeselerdi toprağın onları çürüteceğini nakleder. Vasîd kelimesinin fenâ (kapı önü/avlu) anlamına geldiğini, bunun toprak anlamındaki sahih görüş olduğunu belirtir. Ayrıca Allah'ın onlara heybet ve dehşet giydirdiğini, bu sayede kimsenin onlara yaklaşamadığını ve ecel vaktine kadar dokunulamadığını açıklar.

لو لم يقلبوا لأكلتهم الأرض