قَالَ هَٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِىٓ إِن كُنتُمْ فَٰعِلِينَ

“Lût şöyle dedi: "İşte kızlarım! Düşündüğünüzü yapacaksanız (onlarla evlenin).” — Elmalılı Hamdi Yazır

Tefsirler

Yapay zekâ tarafından üretildi
Taberî9-10. yy✓ Alıntı doğrulandı

Bu müfessire göre metnin ilk kısmı Lut kıssasıyla ilgilidir: Lut (a.s.) kavmine kadınlarla evlenmelerini emretmiş ve misafirlerini korumak amacıyla onlara kızlarını nikahlamak istemiştir. Ardından '(لعمرك)' ifadesi ele alınarak bunun Allah'ın Hz. Muhammed'e hitaben 'senin hayatına yemin ederim' anlamında bir kasem olduğu belirtilmiştir.

أمرهم نبي الله لوط أن يتزوجوا النساء، وأراد أن يقي أضيافه ببناته
Kurtubî13. yy✓ Alıntı doğrulandı

Bu müfessire göre ayet, kişinin harama meyletmeyip meşru nikâh yoluna başvurmasını emretmektedir; yani muhataplara evlenmeleri yönünde bir yönlendirme söz konusudur. Bu hususun ayrıntılı açıklamasının daha önce Hûd suresinde yapıldığı belirtilmektedir.

أي فتزوجوهن ولاتركنوا إلى الحرام وقد تقدم بيان هذا في هود
İbn Kesîr14. yy✓ Alıntı doğrulandı

İbn Kesîr'e göre bu ifade, Lût kavminin kadınlara yönlendirilmesiyle ilgilidir; onlar kendilerine sunulan kadınlara karşı bir istek duymadıklarını ileri sürerek bu yönlendirmeyi mazeret göstererek reddetmişlerdir.

فأرشدهم إلى نسائهن فاعتذروا إليه بأنهم لا يشتهونهن
Beydâvî13. yy✓ Alıntı doğrulandı

Bu metne göre, kavmin 'seni insanlardan sakındırmadık mı' sözü, Lût'un onları misafirlerinden alıkoymasına ve herkese müdahale etmesine bir kınamadır; kavim önceleri herkese saldırdıkları ve Lût gücü yettiğince onlara engel olduğu için bu ifadeyi kullanmıştır. Lût'un 'işte kızlarım' sözü ise kendi kızlarını değil, kavmin kadınlarını (kızlarını) kastetmektedir; çünkü her ümmetin peygamberi onlara baba mesabesindedir.

قالوا أولم ننهك عن العالمين على أن تجير منهم أحدا أو تمنع بيننا وبينهم، فإنهم كانوا يتعرضون لكل احد وكان لوط يمنعهم عنه بقدر وسعه، أو عن ضيافة الناس وإنزالهم. قال هؤلاء بناتي يعني نساء القوم فإن نبي كل أمة بمنزلة أبيهم

Karşılaştırma

Ortak noktalar

Tüm müfessirler ayetin Hz. Lut kıssasıyla, kavminin sapkın talepleri karşısında Lut'un onlara kadınlarla (nikah yoluyla) meşru bir çözüm sunma çabasıyla ilgili olduğunda birleşiyor. 'Kızlarım' ifadesinin kavmin kadınlarına/kızlarına işaret ettiği ve bunun meşru evlilik yoluna yönlendirme olduğu ortak vurgu.

Farklar

Taberî rivayet temelli bir okuma yaparak ayrıca '(لعمرك)' ifadesini dilbilimsel açıdan Hz. Muhammed'e yönelik bir kasem olarak ele alır. Kurtubî meseleyi daha çok fıkhî/ahlaki bir yönlendirme olarak okuyup ayrıntıyı başka bir surede işlendiğine atıfla geçer. İbn Kesîr kavmin bu yönlendirmeyi bir mazeret olarak reddettiğini bağlamsal olarak vurgular. Beydâvî ise dil ve belağat tahliliyle kavmin Lût'a yönelik kınama sözünü ve 'kızlarım' ifadesinin mecazi anlamda peygamberin ümmetine babalığını işaret ettiğini öne çıkarır; bu farklar ekol ve yöntem (rivayet/dirayet, fıkhî/belâgî) farklılığından kaynaklanır.

Dönemsel bağlam

Erken dönem müfessirlerinde (Taberî) rivayet ağırlıklı, olay merkezli bir anlatım öne çıkarken, sonraki dönemlerde (Kurtubî, İbn Kesîr, Beydâvî) bağlamsal ve dilbilimsel çözümlemeler daha belirgin hale gelmiştir. Temel kıssa çerçevesi sabit kalmış, ancak yorumun derinliği ve vurgulanan ayrıntılar (kasem meselesi, kınama ifadesinin inceliği, mecazi babalık anlamı) zamanla çeşitlenmiştir.

Günümüz bağlantısı

Bu kıssa, toplumsal baskı ve sapkın taleplere karşı meşru ve yapıcı çözümler önerme çabasının önemine işaret edebilir. Peygamberlerin kavimlerine karşı sabırla, akılcı ve ahlaki yollarla yön göstermesi, günümüzde de toplumsal sorunlara karşı sabır ve yapıcı tutumun değerini hatırlatabilir. Aile ve toplum düzeninin meşru temeller üzerine kurulmasının önemi, evrensel bir ahlaki ders olarak okunabilir.

Yapay zekâ analizi — fetva veya hüküm değildir, henüz uzman incelemesinden geçmemiştir