قَالُوا۟ بَلْ جِئْنَٰكَ بِمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَمْتَرُونَ

“Elçiler dediler ki: "Bilakis biz sana onların şüphe ettiği azabı getirdik."” — Elmalılı Hamdi Yazır

Tefsirler

Yapay zekâ tarafından üretildi
Zemahşerî12. yy✓ Alıntı doğrulandı

Bu müfessire göre melekler (veya elçiler), Peygamber'e onun hoşuna gitmeyecek bir şeyle değil, aksine onu sevindirecek, memnun edecek ve düşmanlarından öcünü alacak bir haberle gelmişlerdir; bu da kavminin kendisine indirilmesiyle tehdit ettiği, onların yalanlayıp şüphe ettikleri azaptır. Getirdikleri şey 'bi'l-hakk' yani onların başına gelecek azap konusunda kesin ve şüphesiz bir gerçekliktir.

أي ما جئناك بما تنكرنا لأجله ، بل جئناك بما فيه فرحك وسرورك وتشفيك من عدوك ، وهو العذاب الذي كنت تتوعدهم بنزوله ، فيمترون فيه ويكذبونك
Kurtubî13. yy✓ Alıntı doğrulandı

Kurtubî bu ifadeyi, kendilerine inecek olan azap konusunda şüphe içinde bulunanların durumuna işaret olarak okur; 'yemterûn' fiilinin, hakkında ihtilaf ve şüphe içinde oldukları şey olan Meryem oğlu İsa'ya râci olduğunu belirtir. Ayrıca 'yemterûn' kelimesinin 'ihtilaf ederler' anlamına geldiği görüşünü de nakleder.

أي يشكون أنه نازل بهم وهو العذاب أي يشكون أي ذلك عيسى بن مريم الذي فيه يمترون القول الحق وقيل : ( يمترون ) يختلفون
İbn Kesîr14. yy✓ Alıntı doğrulandı

İbn Kesîr'e göre bu ifade, ilgili topluluğun azap, helak ve dumar (yıkım) ile kastedilen şeyin, kendilerine gerçekten inecek ve yurtlarına konacak olan gerçek bir azap olduğunu belirtmektedir; yani onların beklediği/söz konusu ettiği şey somut bir felaketin gerçekleşmesidir.

يعنون بعذابهم وهلاكهم ودمارهم الذي كانوا في وقوعه بهم وحلوله بساحتهم
Beydâvî13. yy✓ Alıntı doğrulandı

Bu müfessire göre Lût kavmi Lût'un yanına geldiğinde onları tanımadığını ve içinde bir tedirginlik hissettiğini söylemiştir; melekler ise kendisini rahatsız edecek bir şey için gelmediklerini, aksine kavminin şüphe ettiği azabı, yani onu memnun edip düşmanlarından kurtaracak haberi getirdiklerini bildirmişlerdir. Getirdikleri şeyin kesin bir gerçek (hak) olduğunu ve verdikleri haberde doğru söylediklerini teyit etmişlerdir.

تنكركم نفسي وتنفر عنكم مخافة أن تطرقوني بشر. قالوا بل جئناك بما كانوا فيه يمترون أي ما جئناك بما تنكرنا لأجله بل جئناك بما يسرك ويشفي لك من عدوك
Taberî9-10. yy✓ Alıntı doğrulandı

Bu müfessire göre metin, Lut kavminin başına gelecek azapla ilgili bir açıklamayı Mücahid'den nakledilen bir rivayete dayanarak aktarmaktadır. Aktarılan görüş, ayetin öncesindeki ifadenin Lut kavmine yönelik azabı ifade ettiğini belirtmektedir.

قال بعذاب قوم لوط

Karşılaştırma

Ortak noktalar

Tüm müfessirler ayetteki haberin, Lût kavminin şüphe ettiği/yalanladığı azabın kesin ve gerçek (hak) olarak geleceğine işaret ettiği konusunda birleşiyor; meleklerin getirdiği şeyin Peygamber'i (Lût'u) rahatsız edici değil aksine onu rahatlatıcı bir gerçek olduğu ortak vurgu.

Farklar

Zemahşerî ve Beydâvî daha çok dil/belağat odaklı okuyarak meleklerin getirdiği haberin Lût'u sevindirici, düşmanlarından öç alıcı yönünü öne çıkarır; Taberî rivayet zincirine (Mücahid) dayanarak azabın kavme yönelik olduğunu aktarır; Kurtubî ise 'yemterûn' fiilinin kime/neye râci olduğu (azap mı, İsa mı) konusunda dilsel ve rivayet temelli bir tartışma sunar; İbn Kesîr ise ifadeyi daha çok azabın somut gerçekleşeceğine dair anlam açıklaması şeklinde ele alır. Farklar ekolden çok yöntem tercihine (dil analizi vs rivayet nakli) dayanıyor.

Dönemsel bağlam

Taberî'nin erken dönem rivayet ağırlıklı yaklaşımından, Zemahşerî ve Beydâvî'nin belağat merkezli tefsirine, Kurtubî ve İbn Kesîr'in ise rivayet ile dil analizini birleştiren yaklaşımına geçişte yöntem çeşitliliği görülür; ancak temel anlam (azabın kesinliği) dönemler boyunca sabit kalmıştır.

Günümüz bağlantısı

Bu ayet, sıkıntılı anlarda sabrın ve doğru habere/gerçeğe güvenmenin önemine dair bir hatırlatma olarak okunabilir. Farklı müfessirlerin aynı temel gerçeği farklı yöntemlerle açıklaması, ilim ile iman arasındaki uyumun ve çok yönlü düşünmenin değerine işaret edebilir. Toplumsal zorluklar karşısında ihlas ve sabırla doğruya yönelmenin kıymeti bugün de anlamlıdır.

Yapay zekâ analizi — fetva veya hüküm değildir, henüz uzman incelemesinden geçmemiştir