Bu müfessire göre ayette geçen 'فتردى' ifadesi, kim tarafından olsa da eğer heva peşinden gidip hidayeti terk edilirse akıbetin ateşle helak olmaktan başka bir şey olmayacağını anlatır. Râzî ayrıca bu ayeti kendisine ayetler ve isim-i azam verilmiş olan kişinin bile hevaya uyduğunda dinden sıyrılıp köpek mesabesine düşebileceğine, dolayısıyla nimeti çok olanın hevaya uymasının Allah'tan uzaklaşmayı daha da artıracağına delil sayar. Bu bağlamda ilim ehline en ağır uyarılardan biri olarak nitelendirilir.

وهذه الآية من أشد الآيات على أصحاب العلم ، وذلك لأنه تعالى بعد أن خص هذا الرجل بآياته وبيناته ، وعلمه الاسم الأعظم ، وخصه بالدعوات المستجابة ، لما اتبع الهوى انسلخ من الدين وصار في درجة الكلب

İbn Kesîr'e göre bu ayet Belam b. Baûra kıssasına işaret eder; Allah kendisine ismi a'zamı öğretmesinden ötürü verdiği nimeti Musa (a.s.) ve İsrailoğulları'na karşı dua etmekte kullanınca bu nimetten uzaklaştırılmış ve saptırılmıştır. Köpek benzetmesi, onun hem kendisine zecr edilse hem terk edilse fark etmeyen, dua ve öğütten hiçbir şekilde yararlanmayan ısrarlı sapkınlığını ifade eder. Hz. Muhammed'e bu kıssanın anlatılması, İsrailoğulları'nın kendilerine verilen ilim sayesinde onun gibi olmaktan sakınmaları ve Peygamber'e tabi olmaları gerektiğini hatırlatmak amacı taşır.

وقيل معناه فصار مثله في ضلاله واستمراره فيه وعدم انتفاعه بالدعاء إلى الإيمان وعدم الدعاء كالكلب في لهيثه في حالتيه إن حملت عليه وإن تركته هو يلهث في الحالين فكذلك هذا لا ينتفع بالموعظة والدعوة إلى الإيمان ولاعدمه

Beydâvî'ye göre Allah dileseydi bu kişiyi âlimlerin ve ebrarın menzillerine yükseltirdi, ancak o dünyaya meyledip nefsinin arzusuna uydu ve âyetlerin gerektirdiğinden yüz çevirdi. Bu sebeple onun hali köpeğin haline benzetilmiştir: köpek üzerine varılsa da bıraksa da dilini sarkıtıp soluduğu gibi, bu kişi de hangi durumda olursa olsun aynı aşağılık halde kalır. Metin ayrıca ref'in Allah'ın meşietine bağlanıp sonra kulun fiiliyle istisna edilmesinin, gerçek sebebin meşiet olduğuna, görünen sebeplerin ise sadece vasıta olduğuna işaret ettiğini belirtir.

فمثله فصفته التي هي مثل في الخسة. كمثل الكلب كصفته في أخس أحواله وهو إن تحمل عليه يلهث أو تتركه يلهث أي يلهث دائما سواء حمل عليه بالزجر والطرد أو ترك ولم يتعرض له، بخلاف سائر الحيوانات لضعف فؤاده.

Taberî'ye göre âyetteki köpek benzetmesi, kendisine âyetler verilip onları terk eden kişinin durumunu anlatır; bu kişi öğüt verilsin veya verilmesin sapıklığından ayrılmaz, tıpkı köpeğin kovalansa da kovalanmasa da dilini sarkıtmasının değişmemesi gibidir. Müfessir, bazılarının bu benzetmeyi kişinin gerçekten köpek gibi dilini sarkıtmasına bağladığı görüşünü de nakletmiş, fakat kendisi bunun bir temsil (mesel) olduğunu, âyetin asıl vurgusunun âyetlerden yüz çevirip onlarla amel etmemek olduğunu tercih etmiştir.

وأولى التأويلين في ذلك بالصواب تأويل من قال: إنما هو مثل لتركه العمل بآيات الله التي آتاها إياه

Zemahşerî'ye göre ayetteki köpek benzetmesi, kişinin en aşağılık ve zelil hâlini anlatmak için seçilmiştir; çünkü köpek, kovulsa da kovulmasa da sürekli soluyan bir hayvandır, oysa diğer hayvanlar sadece tahrik edildiklerinde soluk alıp verirler. Bu durum kişinin öğüt verilse de verilmese de sapkınlığında sabit kalmasını temsil eder. Ayrıca İbn Abbas'tan nakledilen bir görüşe göre köpek kalbi kopuk bir hayvandır ve bu hâl hem kovulsa hem kovulmasa aynıdır.

والكلب يتصل لهثه في الحالتين جميعا

Kurtubî bu metinde, Bel'am kıssasındaki 'yere sarıldı' ifadesinin dünya lezzetlerine ve zevklerine bağlanmayı kastettiğini, şeytanın onu süslediği şeyler veya küfür ehline meyli yahut karısının rızasına uyup Musa'ya dua etmesi olarak açıklandığını nakleder. Ardından köpek benzetmesinin, kendisine öğüt verilse de bırakılsa da aynı halde kalıp doğru yoldan sapan, ayetleri kendisine verildiği halde onlardan sıyrılan kimseyi temsil ettiğini belirtir. Bu temsilin çoğu müfessire göre Kur'an verilip onunla amel etmeyen herkes için genel olduğunu, bazılarına göre ise özellikle münafık hakkında olduğunu, ancak ilk görüşün daha sahih olduğunu aktarır.

وهذا المثل في قول كثير من أهل العلم بالتأويل عام في كل من أوتي القرآن فلم يعمل به وقيل : هو في كل منافق والأول أصح