Taberî'ye göre bu ayet, kavminin müşrik ileri gelenlerinin kıssasını sorduğu Ashab-ı Kehf gençlerinden bahsetmektedir; onlar Rablerine iman eden gençlerdi ve Allah onların bu imanını ve dinlerindeki basiretini artırmıştır. Bu artan iman sayesinde kavimlerinin yurdunu terk etmeye, rahat ve huzurlu bir hayatı bırakıp dağdaki mağarada zorlu bir yaşama sabretmeye güç bulmuşlardır.

فتية آمنوا بربهم يقول: وزدناهم إلى إيمانهم بربهم إيمانا، وبصيرة بدينهم، حتى صبروا على هجران دار قومهم، والهرب من بين أظهرهم بدينهم إلى الله

Bu müfessire göre metin oldukça kısa bir ibareden ibarettir ve muhtemelen ayette geçen bir lütuf/hidayet ifadesini, Allah'ın kula başarı ve sebat vermesiyle açıklamaktadır. Metinde bağlamı belirleyecek yeterli ayrıntı bulunmadığından bu açıklamanın hangi ayet ögesine dair olduğu net görünmemektedir.

بالتوفيق والتثبيت

Râzî'ye göre bu ayette Hz. Peygamber'e üslupça bir yönlendirme vardır: başkaları hakkında sorulduğunda Peygamber kendisi cevap verir, ancak kendisi (Allah) hakkında bir şey sorulduğunda Peygamber susar ve cevabı bizzat Allah verir. Ayrıca ayetin ifadesi, Ashab-ı Kehf'in Allah'a iman etmiş bir grup genç olduğunu doğruluk üzere bildirmektedir.

يا محمد إذا سئلت عن غيري فكن أنت المجيب ، وإذا سئلت عني فاسكت أنت حتى أكون أنا القائل

Kurtubî'ye göre 'إنهم فتية' ifadesi, mağara gençlerinin herhangi bir aracıya ihtiyaç duymadan iman etmeleri sebebiyle 'fetâ' (yiğitlik/gençlik) vasfını hak ettiklerini gösterir. Ehl-i lisanın 'fütüvvetin başı imandır' sözü ve Cüneyd'in fütüvvet tanımı ('bağışta bulunmak, eziyeti kesmek, şikayeti terk etmek') aktarılır; ayrıca fütüvvetin haramlardan kaçınıp güzel işlere koşmak olduğu görüşü de nakledilir ve bu son görüş en kapsamlı bulunur. Devamında 'زدناهم هدى' ifadesiyle Allah'ın onları salih amele, Allah'a yönelmeye, insanlardan uzaklaşmaya ve dünyada zühde muvaffak kıldığı, bunun imanın üzerine bir ziyade olduğu belirtilir.

وقال الجنيد : الفتوة بذل الندى وكف الأذى وترك الشكوى وقيل : الفتوة اجتناب المحارم واستعجال المكارم

İbn Kesîr'e göre bu metinde, Buhârî ve diğer birçok imamın bu ve benzeri ayetleri delil göstererek imanın artıp eksilebileceği, kişiler arasında derece farklılığı bulunduğu görüşüne vardıkları nakledilmektedir. Böylece iman kavramının sabit tek bir seviye olmayıp artma ve azalma özelliği taşıdığı sonucuna ulaşılmaktadır.

وقال أستدل بهذه الآية وأمثالها غير واحد من الأئمة كالبخاري وغيره ممن ذهب إلى زيادة الإيمان وتفاضله وأنه يزيد وينقص

Beydâvî'ye göre 'ثم بعثناهم' onları uykudan uyandırdığımız anlamına gelir; 'لنعلم' ifadesi Allah'ın ilminin, önceden istikbal yönünde olan taalluku ile şimdi fiilen gerçekleşen (hâli) taalluku arasındaki uyumu belirtir. Hangi grubun kaldıkları süreyi daha iyi hesapladığı sorusu, mağara ehlinden veya onların dışındakilerden olan iki farklı grubu ifade eder. Ayrıca 'فتية' kelimesi genç anlamındaki 'فتى'nın çoğulu olarak açıklanır ve 'هدى' ise sebat/sağlamlaştırma (تثبيت) anlamıyla yorumlanır.

لنعلم ليتعلق علمنا تعلقا حاليا مطابقا لتعلقه أولا تعلقا استقباليا