Bu metin Nisa suresi bağlamında yetimlerle ilgili çeşitli ayetleri ele alıyor: yetimlerin akıllarının ve dinî/malî olgunluklarının imtihan edilmesi gerektiği, reşid olduklarında mallarının kendilerine şahitlerle teslim edilmesi, veli olanların yetim malına ancak en güzel şekilde yaklaşabileceği ve Allah'ın şahit ve yeterli olarak kâfi geldiği belirtiliyor. Ayrıca İbrahim'in 'kelimeler' ile imtihan edilmesi konusunda müfessirlerin bu kelimelerin İslam şeriatının otuz esası olduğu görüşü aktarılıyor.

فبين أن السفهاء الذين نهى الله المؤمنين أن يؤتوهم أموالهم، هم المستحقون الحجر، والمستوجبون أن يولى عليهم أموالهم، وهم من وصفنا صفتهم قبل، وأن من عدا ذلك، فغير سفيه، لأن الحجر لا يستحقه من قد بلغ، وأونس رشده.

Bu metinde Zemahşerî 'rüşd' kelimesinin farklı okunuş biçimlerini (rüşd, rüşd, rüşd) 'adem' kelimesine benzeterek dilsel açıdan ele alır. Kelimenin failine izafe edilmesinin, onun kendisine mahsus, kendine has bir şe'ni olan bir rüşd olduğu anlamına geldiğini belirtir. Ayrıca Allah'ın o kişiyi 'bilmesi' ifadesinin, ondaki hayret verici halleri, acayip sırları ve razı olunmuş, övülmüş sıfatları bilmesi anlamına geldiğini, bunun da kişiyi yakınlığa ve ihlasa layık kıldığını açıklar.

ومعنى إضافته إليه : أنه رشد مثله . وأنه رشد له شأن { من قبل } أي من قبل موسى وهارون عليهما السلام . ومعنى علمه به : أنه علم منه أحوالا بديعة وأسرارا عجيبة وصفات قد رضيها وأحمدها ، حتى أهله لمخالته ومخالصته

Bu müfessire göre ayetteki 'ابتلاء' (deneme) ifadesi, yetimlerin mallarının korunmasıyla ilgili maslahatları gözetme konusunda akıllarının ve rüşdlerinin sınanması anlamındadır; bu sınama velinin alışverişi yetim huzurunda yapıp ardından onun bu işlerdeki maslahat ve mefsedet anlayışını yoklamasıyla gerçekleşir. Şafiî'ye göre ayetteki emir, yetimlere küçükken tasarruf izni vermek değil, ancak büluğ ve rüşd tebeyyün ettikten sonra mallarını teslim etmeyi öngörür; küçüklük halinde mal teslimi caiz olmadığından tasarrufları da caiz değildir. Ebû Bekir er-Râzî'nin bu ayetten çıkardığı istidlal, müellife göre tersine dönerek Şafiî'nin görüşüne delil olmaktadır.

أجاب الشافعي رضي الله عنه بأن قال : ليس المراد بقوله : الاذن لهم في التصرف حال الصغر بدليل قوله تعالى بعد ذلك : فانما أمر بدفع المال اليهم بعد البلوغ وإيناس الرشد ، وإذا ثبت بموجب هذه الآية أنه لا يجوز دفع المال اليه حال الصغر ، وجب أن لا يجوز تصرفه حال الصغر

Kurtubî'ye göre âyetteki 'ibtilâ' kelimesi yetimin ahlâk ve tutumunu deneme, sınama anlamındadır ve vasi ona malından bir kısmını tasarruf etmesine izin verecek şekilde vererek onu test eder. 'Rüşd' kavramı hakkında âlimler ihtilaf etmiş; Hasan ve Katade bunu akıl ve din bakımından salâh olarak yorumlarken, İbn Abbas ve Süddî bunu yetimin malını israfsız yemenin cevazına delil olarak değil, aksine vasilerin yetim malını haksız yere yemekten men edildiğine dair bir nehiy olarak açıklamıştır. Ayrıca âyetteki 'bidârâ' kelimesi, yetimin büluğuna yaklaştığını görüp mirasını elinden kaçırmamak için erken davranıp malını yemeyi ifade eder.

وقال إبن عباس والسدي ليس يريد أن أكل مالهم من غير إسراف جائز فيكون له دليل خطاب بل المراد ولا تأكلوا أموالهم فإنه إسراف فنهى الله سبحانه وتعالى الأوصياء عن أكل أموال اليتامى بغير الواجب المباح لهم

İbn Kesîr, yetimlerin nikah çağına (bulûğ/ihtilam) geldiklerinde denenmesi (ibtila), rüşt sahibi olduklarının anlaşılması halinde mallarının kendilerine teslim edilmesi ve bu teslim sırasında şahit tutulması gerektiğini aktarır. Bulûğ alameti olarak ihtilam veya on beş yaşını tamamlamayı esas alır ve İbn Ömer'in Uhud/Hendek kıssasıyla bunu destekler. Ayrıca yetim malına bakan veli, fakir ise ecr-i misli veya ihtiyacı kadarını örfe uygun (marufen) şekilde yiyebileceğini, bunun israf ve mal biriktirme amacı taşımaması gerektiğini fukahanın görüşlerine ve rivayetlere dayanarak açıklar.

قال الفقهاء له أن يأكل أقل الأمرين أجرة مثله أو قدر حاجته واختلفوا هل يرد إذا أيسر على قولين أحدهما لا لأنه أكل بأجرة عمله وكان فقيرا وهذا هو الصحيح عند أصحاب الشافعي لأن الآية أباحت الأكل من غير بدل

Beydâvî'ye göre bu ayet yetimlerin mallarının kendilerine ne zaman ve nasıl teslim edileceğini düzenler: buluğ çağına ulaşmaları ve kendilerinde rüşd (aklî olgunluk, malı iyi kullanma yeteneği) görülmesi şartıyla mal teslim edilir, aksi halde teslim edilmez. Zengin veli yetim malından yememeli, fakir veli ise ihtiyacı ve emeğinin karşılığı kadar meşru ölçüde yiyebilir; mal teslim edilirken de ihtilafı önlemek için şahit tutulması gerekir.

وهو دليل على أنه لا يدفع إليهم ما لم يؤنس منهم الرشد. وقال أبو حنيفة رحمه الله تعالى: إذا زادت على سن البلوغ سبع سنين وهي مدة معتبرة في تغير الأحوال، إذ الطفل يميز بعدها ويؤمر بالعبادة، دفع إليه المال وإن لم يؤنس منه الرشد.