“Nein! Vielmehr hat Allah ihn zu Sich erhoben. Allah ist Allmächtig und Allweise.” — Bubenheim & Elyas
Fahreddin er-Râzî12-13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Râzî bu bölümde öncelikle 'bel rafeahullah' ifadesindeki kıraat farklılıklarını (lam-ra idgamı) dilbilimsel açıdan ele alır, ardından Müşebbihe'nin bu ayeti Allah için bir 'yön/mekân' ispatı olarak kullanmasına karşı çıkarak 'ref' kelimesinin, Allah'ın hükmünün geçerli olmadığı bir yere yükseltilme anlamına geldiğini belirtir. Ayrıca 'azîz' ve 'hakîm' sıfatlarının, İsa'nın göklere yükseltilmesinin Allah'ın kudreti ve hikmeti açısından hiçbir eksiklik/aciz durumu doğurmadığını gösterdiğini açıklar.
المشبهة احتجوا بقوله تعالى : في إثبات الجهة . والجواب : المراد الرفع إلى موضع لا يجرى فيه حكم غير الله تعالى
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Kurtubî bu ayette Allah'ın 'ref' fiiliyle Hz. İsa'yı kendine yükseltmesinin keyfiyetinin daha önce Âl-i İmrân suresinde açıklandığını belirtir. Ayrıca 'Aziz' ve 'Hakim' isimlerini yorumlarken, Allah'ın Yahudilere karşı intikam alıcı kudretiyle güçlü olduğunu, bu sebeple Rum'dan Baytarus b. Ustiyanus'u onlara musallat ederek büyük bir katliam yaptırdığını, 'Hakim' vasfının ise onlar hakkında lanet ve gazap hükmünü vermesini ifade ettiğini söyler.
أي قويا بالنقمة من اليهود فسلط عليهم بطرس بن أستيسانوس الرومي فقتل منهم مقتلة عظيمة ( حكيما ) حكم عليهم باللعنة والغضب
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
İbn Kesîr, ayetteki 'Aziz' ve 'Hakim' isimlerini Allah'ın şerefli, ulaşılmaz ve her yaptığında hikmetli olduğu şeklinde açıklamaktadır. Ardından bu vasıfların Hz. İsa'nın gökyüzüne yükseltilmesi hadisesinde tezahürünü göstermek için İbn Abbas'tan gelen uzun bir rivayeti nakletmektedir; bu rivayete göre havarilerden birine İsa'nın şekli verilmiş, o kişi yakalanıp öldürülmüş, gerçek İsa ise semaya kaldırılmıştır. Metin ayrıca Hristiyanlığın tarihsel gelişimini, Konstantin'in dine girişini ve dinin tahrifini de bu bağlamda uzun uzun aktarmaktadır.
قال ابن أبي حاتم حدثنا أحمد بن سنان حدثنا أبو معاوية عن الأعمش عن المنهال بن عمرو عن سعيد بن جبير عن ابن عباس قال لما أراد الله أن يرفع عيسى إلى السماء خرج على أصحابه وفي البيت إثناعشر رجلا من الحواريين
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Beydâvî'ye göre Hz. İsa ne öldürülmüş ne de asılmıştır; Yahudilerin öldürdükleri kişi başka biri olup ona İsa'nın sureti benzetilmiştir (teşbih). Ayrıca 'إنا قتلنا المسيح' ifadesinin onların gerçek iddiası olabileceği gibi, alay yollu söylenmiş de olabileceği belirtilir. Olayla ilgili insanlar arasında çıkan ihtilaf ve şüphe, kesin bilgiye değil zanna dayanmaktadır; Allah İsa'yı gerçekte kendine yükseltmiştir.
وما قتلوه وما صلبوه ولكن شبه لهم روي (أن رهطا من اليهود سبوه وأمه فدعا عليهم فمسخهم الله تعالى قردة وخنازير، فاجتمعت اليهود على قتله فأخبره الله تعالى بأنه يرفعه إلى السماء
Taberî9-10. Jh.✓ Zitat verifiziert
Taberî'ye göre Allah, düşmanlarından intikam almasında azizdir, kimse O'na galip gelemez ve dilediğini yapmasına engel olunamaz; aynı zamanda yarattıklarını dilediği şekilde tasarrufunda hakimdir. Bu bağlamda Yahudilerin İsa'yı öldürdüklerini iddia etmelerine karşı, gerçekte Allah'ın onu kendine yükselttiği ve benzerini ortaya çıkararak başka birinin öldürüldüğü rivayet edilir.
ولم يزل الله ذا عزة، لا يغلبه غالب، ولا يمتنع عليه مما أراده به ممتنع
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Tüm müfessirler Hz. İsa'nın öldürülmediğini, gerçekte Allah tarafından kendisine yükseltildiğini (ref) ve öldürülenin başka biri olduğunu kabul eder. 'Aziz' ve 'Hakim' isimlerinin bu olayla ilişkili olarak Allah'ın kudret ve hikmetine işaret ettiği konusunda da birleşirler.
Unterschiede
Râzî konuyu daha çok kelamî/itikadi düzlemde ele alıp Müşebbihe'ye reddiye yönüyle işlerken, Kurtubî ve Taberî 'Aziz-Hakim' isimlerini Yahudilere yönelik tarihsel intikam rivayetleriyle somutlaştırır. İbn Kesîr olayı geniş rivayet ve Hristiyanlık tarihi anlatımıyla detaylandırırken, Beydâvî meseleyi büyük ölçüde dil/gramer tahliline ve teşbih kavramına odaklayarak temkinli bir dil kullanır; bu farklar müfessirlerin yöntemsel ağırlık noktalarından (kelam, rivayet, dilbilim) kaynaklanır.
Historischer Kontext
Erken dönem müfessiri Taberî rivayet temelli bir çizgide dururken, sonraki dönemlerde Râzî ve Beydâvî'de dil ve kelam tahlilinin ağırlık kazandığı görülür; Kurtubî ve İbn Kesîr ise rivayet anlatımını daha geniş tarihsel bağlamla harmanlar. İsa'nın yükseltilmesi anlayışı temelde sabit kalmış, ancak yorum yöntemleri dönemin ilmî eğilimlerine göre çeşitlenmiştir.
Bezug zur Gegenwart
Bu ayet çevresindeki farklı yaklaşımlar, ilim ile iman arasındaki uyumun sabır ve derinlemesine araştırmayla mümkün olduğunu hatırlatır; kesin bilgiye ulaşılamayan konularda zan ve ihtilaf yerine ihtiyatlı bir duruş benimsemek öğüt verir. Ayrıca farklı yorum tarzlarının bir arada saygıyla değerlendirilmesi, günümüzde de hoşgörü ve diyalog ruhunu besleyebilecek bir örnek sunar.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben