Bu metinde birden fazla ayet parçasına dair açıklamalar bir arada geçmektedir. Yusuf'un kardeşleri konusunda Zemahşerî, onların gafletinin dünya işleriyle meşguliyetten kaynaklandığını, Yusuf'un onu tanımalarına engel olan şeyin ise makam yüceliği, aradan geçen zamanın kılık-kıyafeti değiştirmesi olduğunu belirtir. Ayrıca 'iûhaynâ' ile Yusuf'un vahiyle huzura kavuşturulduğu ve kalbindeki ürküntünün giderildiği, kardeşlerinin bunun bilincinde olmadığı açıklanır. Süleyman'ın nimete şükrü ana-babaya da fayda sağlayacağı için duasında ebeveynini zikretmesi de izah edilir.

وحقيقة { أوزعنى } اجعلني أزع شكر نعمتك عندي ، وأكفه وأرتبطه لا ينفلت عني ، حتى لا أنفك شاكرا لك . وإنما أدرج ذكر والديه لأن النعمة على الولد نعمة على الوالدين

Bu müfessire göre karınca sözü, Süleyman ve ordusunun ayakları altında bilmeden ezilme ihtimalini vurgular; karıncanın bu tek meseleyi bilmesi (peygamberlerin masumiyeti ve fark etmeden zarar vermenin sehiv sayılacağı) ona başkanlık liyakati kazandırmıştır. Ayrıca 'lâ yeş'urûn' ifadesinin iki yönü olabileceği belirtilir: ya 'bagteten' ifadesinin pekiştirilmesi ya da bağımsız bir anlam taşıyıp azabın hiç beklenmediği bir anda gelmesini bildirmesi.

فمن علم حقائق الأشياء من الموجودات والمعدومات كيف لا يستوجب الرياسة في الدنيا والدين

Kurtubî bu ayette geçen zamirin Hz. Yusuf'a ait olduğunu, Allah'ın kıtlığı bolluğa çevirmesinin Yusuf'un varlığıyla ilişkili olduğunu belirtir. Ayrıca Yusuf'un kıssasının detaylarını (kuyuya atılışı, kardeşlerinin ona yaptıkları, kuyudan çıkarılışı) es-Süddî ve Vehb'den nakille genişçe anlatır. Aynı bağlamda Firavun'un karısının Musa hakkındaki sözlerinin ne zaman söylendiği konusundaki farklı görüşleri de nakleder.

أي أبدلناهم بالجدب خصبا أنك يوسف وذلك أن الله تعالى أمره لما أفضى إليه الأمر بمصر ألا يخبر أباه وأخوته بمكانه وقيل : بوحي الله تعالى بالنبوة قاله بن عباس ومجاهد

İbn Kesîr, ayetteki kavmin bolluk (sarrâ) ve sıkıntı (darrâ) ile denendiğini, ancak her iki halde de Allah'ın kastını fark edemeyip ne şükür ne de tövbeyle karşılık vermediklerini, bunu sadece zamanın tabii değişimi olarak gördüklerini aktarır. Bu durum, hem darrâda sabreden hem de sarrâda şükreden mümin tavrının zıddı olarak sunulur. Yûsuf kıssasından bir rivayetle, kardeşlerinin de aynı şekilde kendilerine yapılanın hikmetini fark edemediklerine dikkat çekilir.

يقول تعالى إبتليناهم بهذا وهذا ليتضرعوا وينيبوا إلى الله فما نجع فيهم لاهذا و هذا ولا انتهوا بهذا ولا بهذا وقالوا قد مسنا من البأساء والضراء ثم بعده من الرخاء ثم ما أصاب آباءنا في قديم الزمان والدهر وإنما هو الدهر تارات وتارات بل لم يتفطنوا لأمر الله فيهم ولااستشعروا إبتلاء الله لهم في الحالين

Beydâvî'ye göre Allah, gönderdiği her peygamberden sonra o kavmi önce sıkıntı ve şiddetle imtihan eder ki yalvarıp boyun eğsinler; sonra bu kötü hali iyilikle, darlığı genişlikle değiştirir ki bu da onlar için ikinci bir imtihandır. Ancak halk bu nimeti Allah'a nankörlükle karşılar, O'nu unutur ve bunu sadece dehrin/zamanın âdeti olarak yorumlayıp atalarının da böyle sıkıntı ve genişlik yaşadığını söyler. Bu gafletleri üzerine Allah onları ansızın, farkında olmadıkları bir anda azapla yakalar.

ثم بدلنا مكان السيئة الحسنة أي أعطيناهم بدل ما كانوا فيه من البلاء والشدة السلامة والسعة ابتلاء لهم بالأمرين. حتى عفوا كثروا عددا وعددا يقال عفا النبات إذا كثر ومنه إعفاء اللحى.

Bu metinde Taberî, azabın veya beklenmedik olayın kendilerine gelişini önceden bilmeyen kimselere farkında olmadan ansızın geleceğini; 'mekrimiz' ifadesinin ise Allah'ın kendisine karşı hile/tuzak kuranları gaflet ve gafletleri sırasında ansızın yakalaması anlamına geldiğini aktarır. Ayrıca müfessirler arasında bu ifadenin, helaklerinin kimin elinde ve hangi zamanda gerçekleşeceğini bilmemeleri şeklinde yorumlandığını nakleder.

المكر غدر، والغدر كفر