Taberî, Bakara 26. ayetteki 'mesel darbı' ifadesinin sivrisinek ve benzeri örneklerin bizzat kendisiyle ilgili bir açıklama olmadığını, bunun münafıklar hakkında bu surede daha önce verilmiş örneklere (ateş yakan kişi ve gökten inen sağanak misalleri) karşı kâfir ve münafıkların itirazına bir cevap olduğunu belirtir. Ona göre Allah'ın 'haya etmez' ifadesi, küçük-büyük demeden hak olan her meseli örnek vermekten çekinmeyeceğini, bununla kullarını sınayıp mümin ile kâfiri ayırt edeceğini bildirmektedir. Bu görüşünü İbn Mesud ve İbn Abbas'ın rivayetlerine dayandırarak diğer görüşlerden (Yahudilerin veya müşriklerin sinek-örümcek örneklerine itirazı bağlamı) daha isabetli bulur.

غير أن أولى ذلك بالصواب وأشبهه بالحق ما ذكرنا من قول ابن مسعود وابن عباس

Zemahşerî bu ayette geçen ifadenin 'en güzel din olan din üzere' veya 'kitapların en güzel olabileceği şekliyle tam ve kâmil olarak' anlamına geldiğini belirtir. Bunu Kelbi'nin görüşüyle destekler: kitabın en güzel şekliyle tamamlandığı anlamı kastedilmektedir. Ayrıca metinde 'لما' kelimesinin şeddeli okunuşunun 'إلا' anlamında olduğu, 'إن'in ise nefy edici olduğu dilbilgisel bir tespit olarak yer alır.

أو آتينا موسى الكتاب تماما ، أي تاما كاملا على أحسن ما تكون عليه الكتب ، أي على الوجه والطريق الذي هو أحسن وهو معنى قول الكلبي : أتم له الكتاب على أحسنه

Bu metin, Bakara 26. ayette Allah'ın sivrisinek örneğinden söz ederken kullandığı 'ma fevkaha' ifadesinin iki farklı yorumunu ele alır: ya sivrisinekten daha büyük şeyleri (sinek, örümcek, eşek, köpek gibi) ya da ondan daha küçük şeyleri kastetmiş olabilir. Râzî'ye göre muhakkik âlimler ikinci görüşe (daha küçük şeyler) meyletmişlerdir, çünkü temsilin amacı putları ve müşebbeh bihi tahkir etmektir ve ikinci zikredilen şeyin daha hakir olması bu maksada daha uygun düşer.

والثاني : أراد بما فوقها في الصغر أي بما هو أصغر منها والمحققون مالوا إلى هذا القول لوجوه : أحدها : أن المقصد من هذا التمثيل تحقير الأوثان ، وكلما كان المشبه به أشد حقارة كان المقصود في هذا الباب أكمل حصولا

Bu metinde Kurtubî, ayetteki 'el-fâsikîn' kelimesinin i'rab yönünden nasb üzere olduğunu ve failin üzerine fiilin vukuunu ifade ettiğini belirtir; takdir 'Allah onunla kimseyi saptırmaz, ancak ilminde saptırmayacağı fasıklar hariç' şeklindedir. Ayrıca Mu'tezile'nin dalâletin Allah tarafından yaratılmadığı, 'yudillu' ifadesinin sadece isimlendirme (tesmiye) anlamına geldiği görüşünü nakledip bunun dil açısından mümkün olmadığını, doğru anlamın müfessirlerin belirttiği gibi Allah'ın kâfirleri cezalandırma amacıyla hidayetten mahrum bırakması olduğunu savunur.

والفاسقين نصب بوقوع الفعل عليهم والتقدير : وما يضل به أحدا إلا الفاسقين الذين سبق في علمه أنه لا يهديهم ولا يجوز أن تنصبهم على الأستثناء لأن الأستثناء لا يكون إلا بعد تمام الكلام

İbn Kesîr, ayetteki 'فما فوقها' ifadesi için iki görüş nakleder: birincisi Kesâî ve Ebû Ubeyd'e ait olup küçüklükte sivrisineğin dahi altında olanı kasteder; ikincisi ise Katâde ve İbn Cerîr'in tercihi olup ondan daha büyük olanı kasteder, zira sivrisinekten daha hakir bir şey yoktur. Ayrıca ayetin devamındaki ‘يضل به كثيرا’ ve ‘يهدي به كثيرا’ ifadelerinin, bu misalle münafıkların dalaletlerinin, müminlerin de hidayetlerinin arttığı şeklinde tefsir edildiğini aktarır.

وهذا قول قتادة بن دعامة واختيار ابن جرير

Bu müfessire göre ayet, önceki ayetlerdeki temsillerin güzelliğini ve şartını açıklamak üzere gelmiştir; temsilin şartı, temsil edilen şeyin büyüklük-küçüklük veya değer bakımından temsil edene değil, kendisine temsil yapılan manaya uygun olmasıdır. Kâfirlerin sivrisinek ve örümcek gibi şeylerle temsil yapılmasını küçümsemeleri cahilce bir itirazdır; zira temsilden maksat mananın ortaya çıkarılmasıdır, temsilin büyüklüğü değil. Allah'ın 'istihya etmeme'si ifadesi, sivrisinekle veya ondan daha küçük şeylerle mesel getirmekten çekinmemesi anlamındadır, tıpkı hakaretinden dolayı bir şeyle mesel vermekten çekinen kimsenin bunu terk etmesi gibi bir durumun burada söz konusu olmadığını belirtir.

فيمثل الحقير بالحقير كما يمثل العظيم بالعظيم، وإن كان المثل أعظم من كل عظيم