Taberî'ye göre çocuğun 'küfr'ü kendi zâtından değil, gelecekte anne-babasını azgınlık ve küfre sürükleyecek bir hâl olarak nitelendirilmiştir. Rivayet edilir ki Hızır'ın öldürdüğü çocuk, yaratıldığı gün kâfir olarak yaratılmıştır. Ayrıca 'haşyet' ve 'havf' kelimelerinin Araplarda 'zann' anlamına geldiği, ancak bu bağlamda duyu ve müşahede dışı yollarla bilinen bir şeye dair 'ilim' anlamını taşıdığı belirtilmiştir. Basralı bazı dilcilerin ise 'haşyet'i 'kerahiyet' (hoşlanmama) olarak yorumladığı, çünkü Allah'ın (bu anlamda) 'haşyet' duymayacağı görüşü nakledilmiştir.

حدثنا عمرو بن علي، قال: ثنا أبو قتيبة، قال: ثنا عبد الجبار بن عباس الهمداني، عن أبي إسحاق، عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس، عن أبي بن كعب، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم: «الغلام الذي قتله الخضر طبع يوم طبع كافرا»

Zemahşerî'ye göre Hızır'ın 'korktuk' sözü, çocuğun büyüyünce mü'min ana-babasına isyan, nankörlük, kötülük ve azap getirmesinden, ya da imanlarıyla birlikte bir evde küfür ve tuğyanın bulunmasından, yahut kendi hastalık/sapıklığıyla onları da saptırıp imandan sonra küfre düşürmesinden duyulan korkudur. Bu bilgi Hızır'a Allah tarafından verilmiştir; çocuğu öldürmesi emri, hayatında bilinen bir fesadı önceden kesip atmak gibidir. Ayrıca öldürülen çocuğun yerine verilen kız çocuğunun bir peygamberle evlenip ondan yine bir peygamber doğurduğuna dair rivayetler, kenzin altın-gümüş mal ya da üzerinde hikmetli sözler yazılı bir levha olduğuna dair görüşler de nakledilmiştir.

وإنما خشي الخضر منه ذلك ؛ لأن الله تعالى أعلمه بحاله وأطلعه على سر أمره . وأمره إياه بقتله كاخترامه لمفسدة عرفها في حياته

Bu müfessire göre âyetteki 'haşyet' ve 'hasibe' (ظن/hesap) kelimelerinin kullanımı dilbilimsel olarak incelenmiş; 'haşyet'in muhşînin büyüklüğünden kaynaklanan korkuyu, 'havf'ın ise korkanın zayıflığından kaynaklanan korkuyu ifade ettiği belirtilmiştir. Ayrıca oğlanın ana-babasını isyan ve küfre sürüklemesiyle ilgili iki görüş nakledilmiş: biri onun bâliğ olup fesat çıkardığı, diğeri henüz çocuk olduğu ama Allah'ın bâliğ olsa bu fesadı yapacağını bildiği şeklindedir.

وحاصل الكلام أنك إذا تأملت استعمال الخشية وجدتها مستعملة لخوف بسبب عظمة المخشي ، وإذا نظرت إلى استعمال الخوف وجدته مستعملا لخشية من ضعف الخائف

Kurtubî bu ayette geçen 'korktuk' ifadesinin gerçek anlamda korku mu yoksa bilgi/ilim anlamında mı kullanıldığını tartışır. Sahih hadise göre çocuğun kâfir olarak yaratıldığı bildirilmiştir, bu da onun henüz büyümemiş olabileceğine işaret eder, ancak büluğa ermiş olma ihtimali de vardır. Sözün Hızır'ın (a.s.) kelamı mı yoksa Allah'ın kelamı mı olduğu hususunda da farklı görüşler nakledilir; Taberî ve İbn Abbas'a göre 'korktuk' ifadesi 'bildik' manasındadır.

قال الطبري : معناه فعلمنا وكذا قال بن عباس أي فعلمنا وهذا كما كني عن العلم بالخوف في قوله : إلا أن يخافا ألا يقيما حدود الله

İbn Kesîr'e göre bu ifade, çocuğun anne-babasını küfre sürükleyecek şekilde onlara sevgi ve azgınlık yüklemesiyle ilgilidir; Katâde'nin sözüne dayanarak, çocuğun doğduğunda anne-babasının ona sevindiğini, öldürüldüğünde ise üzüldüklerini, ama eğer yaşasaydı onların helakine sebep olacağını belirtir. Bu bağlamda kişinin Allah'ın takdirine razı olması gerektiği, çünkü mü'min için hoşlanmadığı bir kaderin, sevdiği bir kaderden daha hayırlı olabileceği vurgulanır.

قال قتادة قد فرح به ابواه حين ولد وحزنا عليه حين قتل ولو بقى لكان فيه هلاكهما فليرض أمرؤ بقضاء الله فإن قضاء الله للمؤمن فيما يكره خير له من قضائه فيما يحب

Beydâvî'ye göre Hızır'ın öldürdüğü çocuk mümin ana-babaya sahipti; büyüdüğünde onları isyan ve küfre sürükleme (azgınlık ve inkârla bunaltma) korkusu vardı. Bu, ana-babaya isyan ederek zarar vermesi, imanlarına rağmen aynı evde küfür ve azgınlığın bir arada bulunması, hastalığının onlara bulaşıp saptırması ya da sevgilerinden dolayı onun azgınlığına razı olmaları şeklinde birkaç ihtimalle açıklanır. Allah bu çocuğun yerine ana-babasına ondan daha hayırlı, günahlardan ve kötü ahlaktan temiz, kendilerine daha şefkatli bir çocuk vermeyi murad etmiştir; rivayete göre onlara bir kız çocuğu doğmuş, bu kız bir peygamberle evlenip ondan Allah'ın kendisiyle bir ümmete hidayet verdiği bir peygamber doğurmuştur.

وإنما خشي ذلك لأن الله تعالى أعلمه. وعن ابن عباس رضي الله تعالى عنهما: أن نجدة الحروري كتب إليه كيف قتله وقد نهى النبي صلى الله عليه وسلم عن قتل الولدان، فكتب إليه إن كنت علمت من حال الولدان ما علمه عالم موسى فلك أن تقتل.