Taberî'ye göre bu ayet, Hz. Peygamber'e hitaben, Rum diyarına yapılan Tebük gazvesinde bir zafer/sevinç isabet ederse bunun Cedd b. Kays ve onun gibi münafıkları üzeceğini, ama bir musibet (bozgun) isabet ederse bunların 'biz tedbirimizi önceden almıştık, Peygamber'e uymayıp geri kaldık' diyerek sevineceklerini bildirmektedir. Buradaki 'min kabl' ifadesi, musibetten önce tedbir alıp geri durduklarını, dolayısıyla musibet gerçekleştiğinde ferahlandıklarını ifade eder.

يقول تعالى ذكره لنبيه محمد صلى الله عليه وسلم: يا محمد إن يصبك سرور بفتح الله عليك أرض الروم في غزاتك هذه يسؤ الجد بن قيس ونظراءه وأشياعه من المنافقين، وإن تصبك مصيبة بفلول جيشك فيها يقول الجد ونظراؤه: أي قد أخذنا حذرنا بتخلفنا عن محمد وترك اتباعه إلى عدوه.

Verilen ham metin çok kısa ve kopuk bir alıntı olup içerisinde Tevbe suresi 50. ayet hakkında somut bir tefsir görüşü, gerekçesi ya da açıklaması bulunmamaktadır. Metin sadece ayet referansı ve 'denildi ki' ifadesiyle başlayan bir aktarım kalıbı içermekte, ancak devamı verilmediğinden içerik tespit edilememektedir.

وقيل في قوله

Kurtubî bu ifadenin münafıkların tavrına atfen geldiğini belirtir; 'hasene' burada ganimet ve zaferi, buna karşılık gelen durum ise musibet ve bozgunu ifade eder. Münafıkların 'işimizi önceden tedbirli tuttuk' sözü, kendilerini koruyup ihtiyatlı davranarak savaşa çıkmadıklarını anlatmaktadır; 'yetevellev' ifadesi de imandan yüz çevirmelerini ve bu tavırlarıyla böbürlenmelerini gösterir.

والحسنة : الغنيمة والظفر والمصيبة والإنهزام ومعنى قولهم : أخذنا أمرنا من قبل أي احتطنا لأنفسنا وأخذنا بالحزم فلم نخرج إلى القتال ويتولوا أي عن الإيمان أي معجبون بذلك

İbn Kesîr'e göre bu metin, geçmişte müşriklerin peygambere tabi olmaktan kaçındıklarına ve düşmanlıklarının tam/köklü olduğuna işaret etmekte, Allah'ın Rasûlü'ne bu düşmanlıklarına karşı verilecek cevabı öğrettiğini belirtmektedir. Bu doğrultuda 'kul' (de ki) emri, onlara verilecek karşılık olarak açıklanmaktadır.

فأرشد الله تعالى رسوله صلى الله عليه وسلم إلى جوابهم في عداوتهم هذه التامة فقال ( قل ) أي لهم

Bu müfessire göre münafıklar, Müslümanların savaşlarda elde ettiği zafer ve ganimetten üzülür, uğradıkları musibet veya yenilgi karşısında ise savaşa katılmadıklarına sevinip bununla övünürler. Ayet, Peygamber'e, kendilerine ancak Allah'ın takdir ettiği şeyin (nusret veya şehadet) isabet edeceğini, bunun mü'minlerin muvafakat ya da muhalefetiyle değişmeyeceğini söylemesini emreder; sonuçta müminlerin sadece Allah'a tevekkül etmesi gerektiği belirtilir.

قل لن يصيبنا إلا ما كتب الله لنا إلا ما اختصنا بإثباته وإيجابه من النصرة، أو الشهادة أو ما كتب لأجلنا في اللوح المحفوظ لا يتغير بموافقتكم ولا بمخالفتكم.

Zemahşerî'ye göre münafıklar Peygamber'in başına bazı gazvelerde bir hayır (zafer, ganimet) geldiğinde bunu hoşnutsuzlukla karşılar; bazı gazvelerde Uhud günü olduğu gibi bir musibet ve şiddet isabet ettiğinde ise ondan uzak durmuş olmalarına sevinip 'biz zaten önceden tedbirli ve ihtiyatlı davranıp işi sıkı tuttuk' diyerek övünürler. Bu durumu konuşmaktan ve bir arada bulunmaktan çekinerek ailelerine dönüp mutlu olurlar.

يفرحوا بحالهم في الإنحراف عنك