Taberî'ye göre 'كنتم خير أمة' ifadesi yalnızca Hz. Peygamber'le Mekke'den Medine'ye hicret eden sahabeye özgü değildir; bu ümmet, İslâm'a şu şartla en hayırlı ümmet kılınmıştır: iyiliği emretmeleri, kötülükten sakındırmaları ve Allah'a iman etmeleri. Taberî, İbn Abbas ve Ömer'den nakledilen hicret ehline tahsis rivayetlerini zikretmekle birlikte, Hasan'ın görüşünü ve Nebî'nin yetmiş ümmet hadisini tercih ederek bu ümmetin (Hz. Muhammed ümmetinin) diğer tüm ümmetlerden, hatta Yahudilerin kendilerini üstün saydığından daha üstün olduğunu savunur.

قال أبو جعفر: وأولى هذه الأقوال بتأويل الآية ما قال الحسن وذلك أن: يعقوب بن إبراهيم، حدثني قال: ثنا ابن علية، عن بهز بن حكيم، عن أبيه، عن جده

Zemahşerî, ayetteki 'كان' fiiline bağlı zamirin merciini tartışır. Bu zamir ya 'lev'den sonra takdir edilen gizli fiilin failine ait olabilir ya da 'صبروا' fiilinin masdarına (yani sabretmelerine) râci olabilir. İkinci ihtimali 'من كذب كان شرا له' gibi Arap kullanımıyla örnekler.

في ( كان ) إما ضمير فاعل الفعل المضمر بعد لو ، وإما ضمير مصدر { صبروا } ، كقولهم : من كذب كان شرا له

Kurtubî'ye göre bu ayette geçen 'hayırlı ümmet' ifadesi öncelikle Peygamber'in ashabına ve genel olarak Muhammed ümmetine işaret etmekte olup, bu üstünlük iyiliği emredip kötülükten sakındırmaları şartına bağlıdır; bu vasıfları terk ettiklerinde övgü ismi onlardan kalkar ve zem ismiyle anılırlar. Ayrıca ayetteki 'küntüm' lafzının farklı yorumları aktarılır: bazıları bunu Levh-i Mahfuz'daki yazılışa, bazıları iman ettikleri andan itibaren oluşa, bazıları da önceki kitap ehline müjde olarak geldiğine hamletmiştir. Sahabenin diğer nesillerden üstün olup olmadığı meselesinde ise cumhurun görüşü ile İbn Abdilber'in farklı görüşü karşılaştırılmıştır.

وق مدح لهذه الأمة ما أقاموا ذلك وآتصفوا به فإذا تركوا التغيير وتواطئوا على المنكر زال عنهم آسم المدح ولحقهم آسم الذم وكان ذلك سببا لهلاكهم

İbn Kesîr'e göre "hayru ummetin" ifadesi umumiyetle Muhammed ümmetinin diğer ümmetlerden nitelik bakımından üstün ve insanlar için en yararlı olduğunu bildirir; bu üstünlük ayette geçen 'insanları hayra çağırma, iyiliği emretme, kötülükten sakındırma ve Allah'a iman etme' vasıflarına bağlıdır. Ayrıca bu övgünün mutlak olarak tüm ümmete değil, bu vasıfları taşıyan her nesle/kişiye şamil olduğu, Hz. Ömer'in bu ayeti okuyup şart koştuğu rivayetiyle desteklenir. Fazlaca üstünlük iddiaları (Razi ve Kurtubi'nin nakilleri gibi) İbn Kesîr tarafından eleştirilmiştir çünkü Hz. İbrahim ve Hz. Muhammed gibi peygamberler bu ümmetten önce veya sonra daha faziletli kabul edilir.

والصحيح أن هذه الآية عامة في جميع الأمة كل قرن بحسبه وخير قرونهم الذين بعث فيهم رسول الله صلى الله عليه وسلم ثم الذين يلونهم ثم الذين يلونهم

Râzî, âyetteki 'كنتم' ifadesindeki 'كان' fiilinin tam mı yoksa nakıs mı olduğu konusunda müfessirlerin ihtilaf ettiğini aktarır. Bir görüşe göre 'كان' burada tamdır ve vukû/hudûs anlamındadır, yani bu ümmetin hayırlı bir ümmet olarak vücuda geldiği kastedilir; diğer görüşe göre nakıstır ve bunun geçmişte kalıp şimdi geçerli olmadığı anlamına gelmediği açıklanır. Ayrıca 'خير' kelimesinin dünya-ahiret hayrı veya mübalağa/tercih anlamlarına gelebileceği belirtilir.

أن ( كان ) ههنا تامة بمعنى الوقوع والحدوث وهو لا يحتاج إلى خبر

Beydâvî'ye göre 'كنتم خير أمة' ifadesi 'kuntum' lafzının geçmişte kalmış ve kesintiye uğramamış bir hali gösterdiğini, yani onların hâlâ hayırlı ümmet olduğunu ifade eder; bazı görüşlere göre ise bu, Allah'ın ilminde veya Levh-i Mahfuz'da ya da önceki ümmetler arasında böyle olduklarını belirtir. Ayrıca 'تأمرون بالمعروف' ifadesi onların bu hayırlı ümmet oluşunu açıklayan bir cümle olarak yorumlanmıştır. Bu ayetten icmâın hüccet olduğu istidlal edilmiştir, çünkü ayet onların her türlü iyiliği emredip her türlü kötülükten sakındırdığını gerektirir; bu da lam-ı istiğrak ile açıklanır.

إذ اللام فيهما للاستغراق فلو أجمعوا على باطل كان أمرهم على خلاف ذلك