وَأَدْخَلْنَٰهُمْ فِى رَحْمَتِنَآ إِنَّهُم مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
“And We brought them in unto Our mercy. Lo! they are among the righteous.” — M. M. Pickthall
Taberî, İsmail, İdris ve Zülkifl'in 'sâbirîn' (sabredenler) grubuna dahil edilerek 'salihlerden' sayıldığını belirtir; ayetteki zamirlerin bu isimlere döndüğünü ve onların Allah'a itaat edip emrettiği şeyleri yerine getirdikleri için salih kabul edildiğini açıklar.
والهاء والميم عائدتان عليهم يقول: إنهم ممن صلح، فأطاع الله وعمل بما أمرهBu metin parçası Süleyman aleyhisselam kıssasının naklinden Yunus aleyhisselam kıssasına geçiş anını içermektedir. Metinde 'rahmet' kelimesinin yorumuna dair iki görüş aktarılmıştır: Mukatil'e göre rahmet nübüvvettir, diğerlerine göre ise bu kelime bütün hayır ve iyilik amellerini kapsar.
قال مقاتل : الرحمة النبوة ، وقال آخرون بل يتناول جميع أعمال البر والخيرBu müfessire göre metinde geçen ifade cennet ile açıklanmaktadır; yani ayette kastedilen yer cennettir.
أي في الجنةBeydâvî'ye göre Zülkifl'in kimliği hakkında farklı görüşler vardır; İlyas, Yûşa veya Zekeriyya olduğu söylenmiştir. Bu ismin veriliş sebebi de tartışmalıdır: Allah katında bir nasibi/hissesi olması, kendi ümmetine kefil olması ya da zamanının peygamberlerinin amel ve sevabının iki katına sahip olması gibi ihtimaller sunulmuştur. Ayrıca 'kefl' kelimesinin nasip, kefalet ve kat/misil anlamlarına gelebileceği belirtilmiştir.
يعني إلياس، وقيل يوشع، وقيل زكريا سمي به لأنه كان ذا حظ من الله تعالى أو تكفل أمته أو له ضعف عمل أنبياء زمانه وثوابهم، والكفل يجيء بمعنى النصيب والكفالة والضعفCommon ground
Müfessirler, Zülkifl ve diğer zikredilen peygamberlerin (İsmail, İdris, Süleyman, Yunus vb.) salih ve sabreden kullar olarak Allah'a itaatleri sebebiyle övüldüğü konusunda hemfikirdir. Ayetin genel çerçevesi -peygamberlerin sabır, itaat ve iyilik erdemleriyle anılması- tüm yorumlarda ortak temel olarak görülür.
Differences
Taberî zamirin merciini dil analiziyle tespit ederek salihlik vasfını isimlere bağlarken, Râzî 'rahmet' kelimesinin nübüvvet mi yoksa genel hayır amelleri mi anlamına geldiği konusunda rivayetleri karşılaştırır. Kurtubî kısa bir te'vil ile ayetteki mekânı cennet olarak belirlerken, Beydâvî Zülkifl'in kimliği ve isminin veriliş sebebi hakkında birden fazla rivayeti bir arada sunarak konuyu tartışmalı bırakır. Bu farklılıklar, müfessirlerin yöntem tercihlerinden (dil analizi, rivayet nakli, te'vil) ve ele aldıkları meselenin kapsamından (kelime anlamı, kimlik tespiti, mekân yorumu) kaynaklanır.
Historical context
Erken dönem müfessiri Taberî dil ve zamir tahliline dayanan sistematik bir yaklaşım sergilerken, Râzî ve Beydâvî gibi sonraki müfessirler farklı rivayetleri bir arada sunup tartışmalı noktaları açık bırakan daha çoğulcu bir tarz benimsemiştir. Kurtubî'nin te'vil temelli kısa açıklaması ise dönemin fıkıh-tefsir ilişkisini yansıtır. Zülkifl'in kimliği gibi kesin bilgiye dayanmayan konularda belirsizliğin sabit kaldığı, ancak yorum çeşitliliğinin zamanla arttığı görülür.
Bu ayetin sabır ve salih amel vurgusu, günümüzde de kişinin güçlük karşısındaki tutumunu ve topluma faydalı olma çabasını hatırlatabilir. Peygamberlerin farklı kimlik ve isimlendirme tartışmalarına rağmen ortak paydada sabır ve itaatle anılması, bilgi çeşitliliği karşısında hoşgörülü bir yaklaşımın kıymetine işaret edebilir. Bu bakış, ilim ile iman arasındaki uyumu ve sabırla yürütülen hizmet anlayışını teşvik eden bir çerçeve sunar.
AI analysis — not a fatwa or ruling, not yet reviewed by a scholar