Taberî bu istisnâ ayetinin yorumunda iki temel görüş nakleder: Birincisine göre ayet müşriklerle ilgilidir; şirk ve muharebe halinde iken tövbe edip İslam'a girenlere, ele geçirilmeden önceki fiillerinden dolayı hiçbir ceza uygulanmaz. İkinci görüşe göre ise ayet, Müslüman olduğu halde yol kesen veya dinden dönüp dâru'l-harbe katılan muharipleri de kapsar; bunlar tövbe edip imam tarafından eman verilirse geçmiş suçlarından sorumlu tutulmazlar. Taberî, Hârise b. Bedr kıssası gibi rivayetlerle ikinci görüşü de destekleyen örnekler aktarır.

فقال بعضهم: معنى ذلك إلا الذين تابوا من شركهم ومناصبتهم الحرب لله ولرسوله، والسعي في الأرض بالفساد بالإسلام، والدخول في الإيمان من قبل قدرة المؤمنين عليهم، فإنه لا سبيل للمؤمنين عليهم بشيء من العقوبات التي جعلها الله جزاء لمن حاربه ورسوله وسعى في الأرض فسادا

Bu müfessire göre âyetteki 'إلا الذين تابوا' istisnası, muhâribler (yol kesenler) hakkında verilen had ve cezaların, ele geçirilmeden önce tövbe edilmesi durumunda düştüğünü gösterir. Şâfiî'nin görüşüne göre bu düşme sadece Allah haklarına ilişkin cezalarda geçerlidir; öldürme veya mal alma gibi kul haklarına ilişkin hususlarda kısas ve mal iadesi hakkı düşmez, sadece kesin öldürme hükmü kalkar. Ele geçirildikten sonraki tövbenin ise âyetin zâhirine göre fayda vermeyeceği, hadlerin uygulanacağı belirtilmiştir; ancak Mâiz hadisine dayanarak tövbenin Allah hakkına ilişkin her haddi düşürebileceği ihtimali de nakledilmiştir.

وضبط هذا الكلام أن ما يتعلق من تلك الأحكام بحقوق الله تعالى فإنه يسقط بعد هذه التوبة ، وما يتعلق منها بحقوق الآدميين فإنه لا يسقط

Kurtubî'ye göre Mâide 33-34'teki muhâribler (yol kesenler/eşkıyalar) hakkındaki ayet, Kur'an'ın genel hükmü olarak İslam ehli muhâriplere uygulanır; ayetteki 'yakalanmadan önce tövbe edenler' istisnası ise yakalandıktan sonra yapılan tövbenin haddi düşürmeyeceğini gösterir. Ayrıca bu ayetin, Hz. Peygamber'in Ureyneli çobanları öldüren kişilere uyguladığı sertlik (göz oyma, kol-bacak kesme) hakkındaki bazı rivayetleri nesh ettiği veya bu uygulamanın kısas mahiyetinde olup ayetle çatışmadığı görüşleri nakledilmektedir. Kurtubî, bu son görüşü (kısas açıklaması) Mâlik ve Şâfiî'nin görüşüne uygun bularak tercih etmektedir.

قلت : وهذا قول حسن وهو معنى ما ذهب إليه مالك والشافعي ولذلك قال الله تعالى : إلا الذين تابوا من قبل أن تقدروا عليهم

İbn Kesîr, ayetin hükmünü sadece müşrik muhariplere değil, Müslüman eşkıyaya (muhâribûn) da uygulanır kabul eder. Buna göre eşkıya, yakalanmadan önce tevbe ederse öldürme, asma ve ayak kesme cezaları düşer; el kesme cezasının düşüp düşmeyeceği konusunda ise âlimler arasında iki görüş bulunmakla birlikte, ayetin zahiri tüm cezaların düşmesini gerektirir. Sahabenin uygulamasının da bu yönde olduğunu, Ali, Ebu Musa el-Eş'arî ve diğer sahabilerin tevbe eden eşkıyaya ceza uygulamadıkları rivayetleriyle örneklendirir.

وأما المحاربون المسلمون فإذا تابوا قبل القدرة عليهم فإنه يسقط عنهم إنتحام القتل والصلب وقطع الرجل وهل يسقط قطع اليد أم لا فيه قولان للعلماء وظاهر الآية يقتضي سقوط الجميع وعليه عمل الصحابة

Beydâvî'ye göre 34. ayetteki istisna (tövbe edenlerin istisnası), Allah'ın hakkına özgü bir istisnadır; ayetin sonundaki 'Allah gafûr ve rahîmdir' ifadesi buna delildir. Kısas cezası ise velilere ait bir hak olup tövbe ile sadece vücûbu düşer, cevazı düşmez; tövbenin ele geçirilmeden önce olması şartı, ele geçirildikten sonraki tövbenin haddi düşürmeyeceğini (azabı düşürse de) gösterir ve bu ayetin müslüman yol kesicilerle ilgili olduğunu, çünkü müşrikin tövbesinin hem ele geçirilmeden önce hem sonra cezayı kaldırdığını belirtir. 35. ayette 'vesîle' ise itaatleri yapıp günahları terk ederek Allah'ın sevabına ve yakınlığına ulaştıracak vasıta olarak açıklanır; cihad ise zâhirî ve bâtınî düşmanlarla savaşmak, felah ise Allah'a ulaşıp keremine nail olmak şeklinde yorumlanır.

استثناء مخصوص بما هو حق الله سبحانه وتعالى ويدل عليه قوله تعالى: فاعلموا أن الله غفور رحيم أما القتل قصاصا فإلى الأولياء يسقط بالتوبة وجوبه لا جوازه