وَٱسْتَغْفِرِ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا
“Und bitte Allah um Vergebung. Gewiß, Allah ist Allvergebend und Barmherzig.” — Bubenheim & Elyas
Taberî, ayetin gece Hz. Peygamber'e gelenlerle ilgili olduğunu belirtir; bunların Tu'me b. Übeyrik ve kavmi olduğunu, olayın bir hırsızlık/hıyanet meselesiyle ilgili bulunduğunu ve Ensar'ın Tu'me'yi savunma çabasıyla bağlantılı olduğunu aktarır.
يعني طعمة بن أبيرق وقومه يا محمد وسله أن يصفح لك عن عقوبة ذنبك في مخاصمتك عن الخائن من خان مالا لغيرهRâzî'ye göre Allah'ın Peygamber'e istiğfar emretmesi, bir günahın önceden işlendiğini gösterir gibi görünse de bu, gerçek anlamda günah değildir. Bunun birkaç izahı vardır: Peygamber'in görünüşte Müslüman olan Ta'me'ye meyletmiş olması, mukarrebler için 'iyi kimselerin iyilikleri'nin bile kusur sayılması kabilinden bir durumdur; ya da şahitlerin yalanı ortaya çıkmadan önce zahiren doğru görünen şahitliğe göre hükmetmeyi düşünmüş olması, gerçekleşseydi hata olacak bir şeye yönelmiş olmasındandır; ya da istiğfar emri, Ta'me'yi savunanlar için yapılmış olabilir.
فلما أمره الله بالاستغفار دل على سبق الذنب . والجواب من وجوه : الأول : لعله مال طبعه إلى نصرة طعمة بسبب أنه كان في الظاهر من المسلمين فأمر بالستغفار لهذا القدر ، وحسنات الأبرار سيئات المقربينİbn Kesîr, Hz. Peygamber'in münafığın cenaze namazını kıldırması ve yetmiş defa bağışlanma dilemeyi teklif etmesiyle ilgili rivayeti aktarır. Peygamber, eğer yetmişten fazla istiğfar etmenin bağışlanmaya vesile olacağını bilseydi bunu yapacağını söylemiş, cenazeyi kıldırıp kabrine kadar eşlik etmiştir. Kısa süre sonra bu konudaki iki ayet nazil olmuştur.
لو أعلم أني لو زدت على السبعين غفر له لزدت قال ثم صلى عليه ومشى معه وقام على قبره حتى فرغ منهBeydâvî'ye göre bu ayet, Benî Zafer'den Tu'me b. Übeyrik'in komşusu Katâde b. Nu'mân'a ait zırhı çalıp bir Yahudi'nin yanına saklaması, ardından iftirayla Yahudi'nin suçlanması olayı üzerine inmiştir. Hz. Peygamber, kavminin ısrarı üzerine hırsızı savunmaya meyletmişken, Allah kendisine gerçek durumu bildirmiş ve suçsuz kişiyi (Yahudi'yi) savunmak yerine hainlerin tarafını tutmaktan sakınmasını, ayrıca bu konuda içinden geçirdiği şeyden dolayı Allah'tan mağfiret dilemesini emretmiştir. 'بما أراك الله' ifadesi Beydâvî'ye göre 'Allah'ın sana bildirdiği/vahyettiği şekilde' anlamındadır, salt görme/bilme anlamında değildir; zira bu durumda fiilin üç mefûl alması gerekirdi.
فهم رسول الله صلى الله عليه وسلم أن يفعل بما أراك الله بما عرفك الله وأوحى به إليك وليس من الرؤية بمعنى العلم وإلا لاستدعى ثلاثة مفاعيل. ولا تكن للخائنين أي لأجلهم والذب عنهم خصيما للبرآء. واستغفر الله مما هممت به.Gemeinsamkeiten
Taberî, Beydâvî ve İbn Kesîr ayeti belirli bir olay bağlamında (Tu'me b. Übeyrik hadisesi veya münafığın cenazesi meselesi) rivayet temelli okurlar; hepsi ayetin somut bir hadiseye işaret ettiği konusunda hemfikirdir.
Unterschiede
Taberî ve Beydâvî aynı hırsızlık/hıyanet olayını merkeze alırken, Beydâvî ayrıca dil/belağat tahlili yaparak 'bima erake'llah' ifadesinin vahiy anlamına geldiğini vurgular. İbn Kesîr farklı bir rivayet zinciriyle münafığın cenazesi meselesini aktarır. Râzî ise rivayetten ziyade kelami/akli bir yaklaşımla, Peygamber'in ismet sıfatını koruma kaygısıyla istiğfarın gerçek günah anlamına gelmeyeceğini çeşitli ihtimallerle izah eder.
Historischer Kontext
Taberî'nin erken dönem rivayet ağırlıklı yöntemi zamanla Râzî'de kelami/akli izah ihtiyacına, Beydâvî'de ise rivayet ile dilbilimsel analizin birleştiği daha sistematik bir yönteme evrilmiştir; İbn Kesîr ise yine rivayete dönerek farklı bir olay bağlamı sunar. Bu, tefsir tarihinde rivayet ağırlıklı okumadan akli/dilbilimsel derinleşmeye uzanan bir çeşitliliği gösterir, tek bir yorumun kesinleşmediğini ortaya koyar.
Bu ayet, haksız yere birini savunma eğiliminden kaçınıp adaleti ve doğruluğu önceleme konusunda bir hassasiyet örneği sunar. Toplumsal ilişkilerde, sırf aidiyet veya yakınlık duygusuyla haksızlığı görmezden gelmemek, vicdanı ve dürüstlüğü öncelemek şeklinde bir ahlaki duruşa çağrı olarak okunabilir. Ayrıca hatadan dönüşte istiğfarın (kendini sorgulama ve arınma) önemi, ihlas ve nefis muhasebesi açısından günümüz insanı için de anlamlı bir örnektir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben