Taberî9-10. Jh.✓ Zitat verifiziert
Taberî'ye göre helak edilen kavim, ekinin orakla kesilip biçilmesi gibi kılıçla kesilip yok edilmiştir; 'hâmidîn' ifadesi de sönmüş, hareketi durmuş, ateşin tamamen sönmesi gibi tükenmiş kimseleri anlatır. Bu anlam Katâde, İbn Abbas ve Mücahid'den nakledilen rivayetlerle desteklenmektedir; Mücahid'e göre bu kavim kale sahibiydi ve Allah üzerlerine Buhtunnasr'ı ve ordusunu göndermiş, onlar bir peygamberlerini öldürünce kılıçla biçilip helak edilmişlerdir.
حتى قتلهم اللهفحصدهم بالسيف، كما يحصد الزرع، ويستأصل قطعا بالمناجل. وقوله {خامدين} يقول: هالكين، قد انطفأت شرارتهم، وسكنت حركتهم، فصاروا همودا كما تخمد النار فتطفأ
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Kurtubî'ye göre melekler kendilerine seslendiğinde, cehennem ehli itirafın fayda vermediği bir anda kendi zulümlerini itiraf etmişlerdir. İbnü'l-Enbârî'nin görüşüne yer verilerek 'yâ veylenâ' ifadesinin ardından vakfın (durağın) güzel/uygun olduğu, sözün buradan yeniden başlaması gerektiği belirtilmektedir.
فاعترفوا بأنهم ظلموا حين لا ينفع الاعتراف قال بن الأنباري : يا ويلنا وقف حسن ثم تبتدئ
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre bu ifade, kişilerin işledikleri günahları itiraf etmelerinin, artık bu itirafın kendilerine hiçbir fayda sağlamayacağı bir zaman diliminde gerçekleştiğini belirtmektedir. Yani itiraf gerçekleşmiştir ancak vakit geçmiş, tövbe ve itirafın fayda vereceği fırsat kaçırılmıştır.
اعترفوا بذنوبهم حين لا ينفعهم ذلك
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Beydâvî'ye göre kâfirler azabı gördükleri ve artık kurtuluş yüzü bulamadıkları anda 'yazıklar olsun bize, biz zalimlermişiz' diye feryat etmişler, ancak bu itiraf kendilerine fayda vermemiştir. Bir rivayete göre bu, Yemen köylerinden Hadûr halkının kendilerine gönderilen peygamberi öldürmesi üzerine Buhtunnasr'ın onlara musallat kılınması ve göklerden 'peygamberlerin kanı' diye bir nida gelmesiyle pişmanlık duyup söyledikleri sözdür. Bu feryadın 'dâvâ' (çağrı) diye isimlendirilmesi, feryat edenin sanki 'vay hâlim' diyerek helâki çağırmasına benzetilmesindendir; 'hasîd' ve 'hâmidîn' kelimeleri de onların ekin gibi kesilip söndürülmüş ölüler olarak tasvirini ifade eder.
قالوا يا ويلنا إنا كنا ظالمين لما رأوا العذاب ولم يروا وجه النجاة فلذلك لم ينفعهم. وقيل إن أهل حضور من قرى اليمن بعث إليهم نبي فقتلوه فسلط الله عليهم بختنصر فوضع السيف فيهم فنادى مناد من السماء يا لثارات الأنبياء فندموا وقالوا ذلك.
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Taberî ve Beydâvî, 'hasîd' ve 'hâmidîn' ifadelerini ortak biçimde ekinin biçilmesi ve ateşin sönmesi teşbihiyle açıklar; her ikisi de Buhtunnasr'ın Hadûr/kale halkına musallat kılınması ve bir peygamberin öldürülmesi rivayetine yer verir. Kurtubî ve İbn Kesîr ise farklı bir noktaya, itirafın/pişmanlığın artık fayda vermediği ana odaklanır; bu noktada da bir tür ortaklık vardır: geç kalmış itirafın anlamsızlığı vurgusu.
Unterschiede
Taberî ve Beydâvî dil/belağat tahlili ile tarihî rivayeti birleştirerek helak sahnesinin somut tasvirine ağırlık verirken, Kurtubî daha çok vakf-ibtida gibi teknik bir dilbilimsel meseleye eğilir; İbn Kesîr ise olayın detayından çok bağlamsal/ahlaki mesaja, yani itirafın zamanlama açısından değersizliğine yoğunlaşır. Bu farklılık, müfessirlerin yöntem tercihinden kaynaklanır: rivayet tefsiri geleneği (Taberî) olay örgüsünü nakille doldururken, dil ağırlıklı yaklaşım (Kurtubî) metnin iç yapısına, bağlamsal okuma (İbn Kesîr) ise ayetin verdiği genel derse yönelir.
Historischer Kontext
En eski müfessir olan Taberî'den Beydâvî'ye kadar rivayet malzemesi (Buhtunnasr kıssası, Katâde/İbn Abbas/Mücahid nakilleri) büyük ölçüde korunarak aktarılmış, temel anlam çerçevesi değişmemiştir. Zamanla Kurtubî ve İbn Kesîr gibi müfessirlerde rivayet ayrıntısından çok metnin dilsel yapısı veya ahlaki dersi öne çıkarılmış, bu da tefsir faaliyetinin sadece nakille sınırlı kalmayıp yorum ve tahlil boyutunun da gelişerek sürdüğünü gösterir.
Bezug zur Gegenwart
Bu görüşler birlikte düşünüldüğünde, bir hatanın ya da gafletin sonuçları ortaya çıktıktan sonra duyulan pişmanlığın çoğu zaman geç kalmış olabileceği hatırlatılır; bu da bireyin ve toplumun ihlas ile sabrı önceden, henüz vakit varken kuşanmasının önemine işaret eder. Ayrıca kıssa, toplumsal düzenin sarsılmasının çoğu zaman hakka ve emanete gösterilen ihmalden kaynaklanabileceğini düşündürür; bu da eğitim ve dayanışma yoluyla erken uyanışın değerine dair ihtiyatlı bir ders çıkarmaya imkan tanır.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben