ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ مَهْدًا وَسَلَكَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًا وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَخْرَجْنَا بِهِۦٓ أَزْوَٰجًا مِّن نَّبَاتٍ شَتَّىٰ
“(Er ist es,) Der euch die Erde zu einer Lagerstatt gemacht und für euch auf ihr Wege sich hinziehen und vom Himmel Wasser herabkommen läßt, womit Wir dann Arten verschiedener Gewächse hervorbringen.” — Bubenheim & Elyas
Taberî9-10. Jh.✓ Zitat verifiziert
Taberî, 'مهدا' kelimesinin okunuşunda kıraat farkını ele alır; Medine ve Basra kurrâsının 'مهادا' (isim: yayılmış yer) şeklinde, Kûfe kurrâsının ise 'مهدا' (fiil: döşedi) şeklinde okuduğunu belirtir ve her iki kıraatin de meşhur ve doğru olduğunu söyler. Ayrıca ayetin, Allah'ın yeri kulların ayaklarıyla basıp üzerinde yürüyebilecekleri bir döşek/yaygı haline getirmesindeki nimetini anlattığını, devamındaki 'sizin için yollar açtı' ifadesinin de yeryüzünde yollar açılmasına işaret ettiğini aktarır.
والصواب من القول في ذلك أن يقال: إنهما قراءتان مستفيضتان في قراءة الأمصار مشهورتان، فبأيتهما قرأ القارئ فمصيب الصواب فيها
Zemahşerî12. Jh.✓ Zitat verifiziert
Zemahşerî, Tâ-Hâ 53. ayette yeryüzünün beşik gibi düzenlenip içinde yollar ve geçitler açıldığını, bu yerin türlü parçalara ayrıldığını (ova, dağ, kara, deniz) ve birbirine komşu farklı toprak türlerinin bulunduğunu anlatır. Ayrıca yeri, tek bir suyla sulandığı halde renk, tat ve koku bakımından farklı bitki ve meyveler doğuran döllenmiş bir dişiye benzetir.
وهي كالطروقة تلقح بألوان النبات وأنواع الأشجار بالثمار المختلفة الألوان والطعوم والروائح تسقى بماء واحد
Fahreddin er-Râzî12-13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu metin, Tâhâ 53. ayette 'fe ahracnâ' (fe biz çıkardık) ifadesinin Musa'nın sözünün devamı mı yoksa Allah'ın sözüne geçiş mi olduğunu tartışır. Râzî'ye göre bitkilerin çeşit çeşit çıkarılması Musa'nın kudretinin ötesinde bir iştir, çünkü Musa ancak suyu araziye yöneltebilir; farklı renk ve tabiatlarda bitki çıkarmak ise Allah'ın fiilidir, bu da sözün Allah kelamı olduğunu gösterir. Ayrıca 'mihâd/mehd' kelimesinin okunuşları ve yerin döşek kılınmasının anlamı (sabit, sakin ve yararlanmaya elverişli olması) üzerinde durulur.
فثبت أن هذا كلام الله ولا يجوز أن يقال كلام الله ابتداؤه من قوله
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
İbn Kesîr'e göre bu ayet yeryüzünün insanlar için bir döşek/karar yeri kılındığını anlatır; yeryüzü üzerinde durulur, oturulur, uyunur, yolculuk yapılır ve üzerinde yollar açılmıştır. Ayrıca yeryüzünün aslında su üzerinde yaratılmış olmasına rağmen sallanmaması için dağlarla sabitlendiği belirtilir.
أي فراشا قرارا ثابتة تسيرون عليها وتقومون وتنامون وتتصرفون مع أنها مخلوقة على تيار الماء لكنه أرساها بالجبال لئلا تميد
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Beydâvî 'mehdâ/mihâd' kelimesinin i'rab ve kıraat farklılıklarını (Kûfelilerin 'mehdâ', diğerlerinin 'mihâd' okuması) açıklar; Allah'ın yeryüzünü döşek gibi düzenlediğini, dağlar, vadiler ve çöller arasında yollar var ettiğini, gökten su indirip bu suyla çeşit çeşit bitkiler çıkardığını belirtir. Ayrıca 'fe ahracnâ' ifadesindeki gaipten mütekellim sîgasına geçişin, Allah'ın kudret ve hikmetinin kemaline delaleti göstermek ve farklı şeylerin O'nun iradesine boyun eğdiğini bildirmek için olduğunu açıklar. 'Ezvâcen' ve 'şettâ' kelimelerinin bitkilerin şekil, amaç ve faydalar bakımından çeşitliliğine işaret ettiğini, bir kısmının insanlara bir kısmının hayvanlara yaradığını ifade eder.
عدل به عن لفظ الغيبة إلى صيغة التكلم على الحكاية لكلام الله تعالى، تنبيها على ظهور ما فيه من الدلالة على كمال القدرة والحكمة وإيذانا بأنه مطاع تنقاد الأشياء المختلفة لمشيئته
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Kurtubî, ilgili ayette geçen ifadeyi 'yollar' anlamında açıklar ve bunu başka ayetlerle desteklediği benzer bir kullanım olarak sunar; Allah'ın yeryüzünü bir döşek/yaygı kılıp insanların içinde geçit yollar açtığına işaret eden ayetleri nazire olarak zikreder.
الذي جعل لكم الأرض مهادا وجعل لكم فيها سبلا لعلكم تهتدون
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Tüm müfessirler ayetin, Allah'ın yeryüzünü insanların yaşayabileceği, üzerinde durup yürüyebileceği bir döşek/yaygı haline getirdiğini ve bu döşekte yollar açtığını vurguladığı konusunda birleşir. Ayrıca 'mehdâ/mihâd' kelimesindeki Kûfe ile Medine-Basra kıraat farkının (fiil-isim ayrımı) hemen hepsinde ele alındığı ve her iki okuyuşun da meşru kabul edildiği görülür.
Unterschiede
Taberî ve Beydâvî ağırlıklı olarak kıraat ve dil incelemesine odaklanırken, Zemahşerî yeryüzünü döllenmiş bir dişiye benzeterek edebi/teşbihi bir tasvire yönelir. Râzî ise meseleyi kelamî bir tartışmaya taşıyıp 'fe ahracnâ' ifadesinin Musa'nın mı yoksa Allah'ın sözü mü olduğunu akli delillerle irdeler; bu, onun kelamcı yönünü yansıtır. İbn Kesîr bağlamsal okumayla yeryüzünün dağlarla sabitlenmesine değinirken, Kurtubî meseleyi doğrudan başka ayetlerle nazire kurarak ele alır; bu farklar müfessirlerin yöntem tercihlerinden (dilci, belagatçı, kelamcı, hadis/rivayet ağırlıklı) kaynaklanır.
Historischer Kontext
Taberî'den Beydâvî ve Kurtubî'ye uzanan süreçte temel anlam (yeryüzünün döşek kılınması ve yollar açılması) sabit kalmış, ancak zamanla dilbilimsel kıraat tartışmalarına ek olarak belagat incelikleri (iltifat sanatı, teşbih) ve kelamî derinlik (Râzî'nin akli çıkarımı) eklenmiştir. Bu, tefsir geleneğinin zamanla rivayetten dil ve akıl temelli çok yönlü analize doğru zenginleştiğini gösterir, ama görüşler birbirini dışlamaz.
Bezug zur Gegenwart
Bu ayetlerin ortak vurgusu, tabiatın insanın yararına düzenli ve dengeli bir biçimde var edildiğidir; bu da ilim ile iman arasındaki uyumu düşünmeye bir zemin sunabilir. Yeryüzündeki çeşitlilik ve düzenin fark edilmesi, insanı hem doğayı araştırmaya hem de bu düzenin hikmetini takdir etmeye yönlendirebilir. Böyle bir okuma, günlük hayatta tabiata karşı sorumluluk bilinci ve şükür duygusuyla hareket etmeyi teşvik edebilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben