وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَٰبَ وَقَفَّيْنَا مِنۢ بَعْدِهِۦ بِٱلرُّسُلِ وَءَاتَيْنَا عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ ٱلْبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدْنَٰهُ بِرُوحِ ٱلْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَآءَكُمْ رَسُولٌۢ بِمَا لَا تَهْوَىٰٓ أَنفُسُكُمُ ٱسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِيقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقًا تَقْتُلُونَ
“Und Wir gaben bereits Musa die Schrift und ließen nach ihm die Gesandten folgen. Und Wir gaben 'Isa, dem Sohn Maryams, die klaren Beweise und stärkten ihn mit dem Heiligen Geist. War es nicht (so), daß jedesmal, wenn euch (Juden) ein Gesandter etwas überbrachte, was euren Neigungen nicht entsprach, ihr euch hochmütig verhieltet, indem ihr eine Gruppe (der Gesandten) der Lüge bezichtigtet und eine (andere) Gruppe tötetet?” — Bubenheim & Elyas
Taberî'ye göre "روح القدس" ile Hz. İsa'nın desteklendiği ruh, Cebrail'dir; bu görüş rivayetler arasında en doğru bulunan görüştür. Bazı âlimler bu ifadeyi İncil olarak yorumlamış olsa da, Taberî Cebrail görüşünü tercih etmiştir. Ayrıca "وأيدناه" ifadesi güçlendirme ve yardım etme anlamındadır ve dilsel örneklerle desteklenmiştir.
وأولى التأويلات في ذلك بالصواب قول من قال: الروح في هذا الموضع جبريل؛ لأن الله جل ثناؤه أخبر أنه أيد عيسى بهZemahşerî'ye göre 'ruhu'l-kudüs' Cebrail'e izafedir ve 'kudüs' temizlik/taharet anlamındadır; Hatim el-Cûd, Zeyd el-Hayr gibi isim tamlamalarına benzetilir. Meryem'in inzivaya çekilmesi (intibaz) ile ilgili olarak beyt-i makdis'in doğu tarafında bir yerde ibadete çekilmesi, ya da hayızdan gusül için ayrı bir mekanda oturması gibi farklı rivayetler aktarılır. Melek ona güzel yüzlü, kıvırcık saçlı, yakışıklı genç bir insan suretinde göründü; bunun sebebi Meryem'in ünsiyet edip ürkmemesi içindir, çünkü melek suretinde görünseydi ona dayanamaz ve korkardı.
وإنما مثل لها في صورة الإنسان لتستأنس بكلامه ولا تنفر عنه ، ولو بدا لها في الصورة الملكية لنفرت ولم تقدر على استماع كلامه . ودل على عفافها وورعها أنها تعوذت بالله من تلك الصورة الجميلة الفائقة الحسنBu metinde Râzî, ayetin her peygamberin öncekiyle aynı şeriat üzerine gönderilmesini gerektirmediğini, aksine Musa'dan sonra gelen resullerin ya yeni bir şeriat getirmiş ya da önceki şeriatten kaybolmuş bir kısmı ihya etmiş olmaları gerektiğini açıklar. Ayrıca 'te'yid'in gerçek anlamda Cebrail'e, mecazi olarak İncil ve el-İsmü'l-A'zam'a isnad edildiğini ve Îsâ'nın Cebrail ile olan ilişkisinin diğer peygamberlerden daha güçlü olduğunu belirtir. Son olarak Yahudilerin peygamberleri yalanlamalarının dünya sevgisi, riyaset ve haksız mal edinme isteğinden kaynaklandığını izah eder.
فثبت أنه لا بد في الرسل الذين جاؤوا من بعد موسى عليه السلام أن يكونوا قد أتوا بشريعة جديدة إن كانت الأولى محفوظة أو محيية لبعض ما اندرس من الشريعةKurtubî, 'rûhu'l-kudüs' ifadesinin kim/ne olduğu hususunda çeşitli rivayetleri sıralar: bazılarına göre bu Cebrail'dir (İbn Abbas, Katade, Hassan'ın şiiri buna delil), bazılarına göre 'el-kuds' Allah'ın kendisidir ve rûhu Cebrail'dir (Mücahid, Hasan), bazılarına göre ise İsa'nın ölüleri diriltirken kullandığı ism-i azamdır (Said b. Cübeyr, Ubeyd b. Umeyr). Ayrıca bir görüşe göre buradaki 'rûh' ile İncil kastedilmiştir, nitekim Allah Kur'an'ı da bir ayette 'rûh' olarak isimlendirmiştir.
وروى غالب بن عبد الله عن مجاهد قال : القدس هو الله عز وجل وكذا قال الحسن : القدس هو الله وروحه جبريل وروى أبو روق عن الضحاك عن بن عباس : بروح القدس قال : هو الأسم الذي كان يحيى به عيسى الموتى وقاله سعيد بن جبير وعبيد بن عمير وهو أسم الله الأعظمBu metinde İbn Kesîr, 'rûhu'l-kudüs' ifadesinin Cebrail olduğuna dair İbn Mes'ûd, İbn Abbas ve pek çok tabiîn âliminin görüşünü nakleder; ayrıca 'kudüs' kelimesinin bereket, taharet veya Allah'ın zâtı olduğuna dair farklı rivayetleri de sıralar. Metin, İsa'nın ölüleri diriltirken kullandığı ism-i a'zam görüşüne de yer verir ve Yahudilerin peygamberi öldürmeye çalışmalarının hem geçmişte hem gelecekte gerçekleştiğini, Hz. Peygamber'in Hayber zehirlenmesiyle ilgili hadisle desteklendiğini belirtir.
والدليل على أن روح القدس هو جبريل كما نص عليه ابن مسعود في تفسير هذه الآية وتابعه على ذلك ابن عباس ومحمد بن كعب القرظي وإسماعيل بن أبي خالد والسدي والربيع بن أنس وعطية العوفي وقتادةBeydâvî'ye göre bu ayette Hz. İsa'ya verilen 'beyyinât' ölüleri diriltmek, alaca ve abraş hastalarını iyileştirmek ve gaybdan haber vermek gibi apaçık mucizeler ya da İncil'dir; 'Ruhu'l-Kudüs' ile Cebrail kastedilmiştir, ancak bunun İsa'nın ruhu, İncil veya Allah'ın en büyük ismi olabileceği görüşleri de nakledilir. Ayrıca ayetteki 'fe' harfi ile Yahudilerin peygamberlere karşı tutumlarının, arzularına uymayan her elçiyi ya yalanlama ya da öldürme şeklindeki tekrarlanan davranışları arasındaki bağlantı ve bunun onları kınama amacı taşıdığı belirtilir. Metin son olarak, geçmişte yapılan bu eylemlerin (yalanlama, öldürme) muzari fiille ifade edilmesinin, olayı zihinlerde canlandırmak veya Hz. Muhammed'e yönelik benzer kötü niyetlerin hâlâ sürdüğüne işaret etmek için olduğunu aktarır.
ووسطت الهمزة بين الفاء وما تعلقت به توبيخا لهم على تعقيبهم ذاك بهذا وتعجيبا من شأنهمGemeinsamkeiten
Müfessirlerin büyük çoğunluğu 'rûhu'l-kudüs' ifadesini Cebrail olarak yorumlar ve bunu sahâbe-tâbiîn rivayetleriyle (İbn Abbas, Katade, Mücahid, Hasan vb.) temellendirir. Ayrıca çoğu, alternatif görüşleri (İncil, ism-i azam, Allah'ın zatı) de aktararak tek bir yoruma kapanmaz; 'te'yid' kavramının güçlendirme/yardım anlamı ve dilsel destek konusunda da ortaklaşırlar.
Unterschiede
Taberî rivayet ağırlıklı bir tercih yaparken, Zemahşerî ve Beydâvî dil/belagat tahliline (izafet yapıları, iştikak, edat işlevleri) daha çok yer verir. Râzî kelamî/akli çıkarımlarla ayeti şeriatlerin değişimi bağlamında genişletir. Kurtubî ve İbn Kesîr ise çok sayıda rivayeti yan yana sunan ansiklopedik bir yaklaşım benimser; İbn Kesîr ayrıca hadisle (Hayber zehirlenmesi) bağlam kurar. Bu farklar kısmen müfessirlerin yöntem tercihinden (rivayet/dirayet), kısmen de yaşadıkları dönemin ilmî eğilimlerinden kaynaklanır.
Historischer Kontext
Taberî'den Beydâvî'ye uzanan süreçte temel yorum (Cebrail) sabit kalmış, ancak zamanla dilsel/belagat analizleri ve kelamî tartışmalar daha belirgin hale gelmiştir. Erken dönem (Taberî) rivayet nakline daha bağlıyken, sonraki müfessirler (Zemahşerî, Râzî, Beydâvî) yorum çeşitliliğini derinleştirip dil ve akıl temelli izahları öne çıkarmıştır. Kurtubî ve İbn Kesîr ise farklı rivayetleri kapsamlı biçimde bir araya getiren sentezleyici bir tavır sergiler.
Bu çeşitli yorumlar, ilim ile iman arasında bir çekişme olmadığını, aksine bir konuyu farklı açılardan inceleme çabasının ilmî bir tutarlılık göstergesi olduğunu hatırlatır. Farklı rivayetlerin saygıyla yan yana sunulması, günümüzde de farklı görüşlere hoşgörüyle yaklaşmanın ve öğrenme sürecinde sabırlı, kapsayıcı bir tutum benimsemenin kıymetini işaret edebilir. Ayrıca ilahî desteğin (te'yid) hep hakikat ve iyilik yolunda çalışanlara verildiği fikri, hizmet ve ihlas temelli bir çalışma azmine örnek olarak düşünülebilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben