وَأَنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْـَٔاخِرَةِ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا
“und daß Wir denjenigen, die an das Jenseits nicht glauben, schmerzhafte Strafe bereitet haben.” — Bubenheim & Elyas
Taberî'ye göre bu ayet, ahirete ve Allah'a dönüşe iman etmeyen, dünyada sevap ve cezayı (ahiret hesabını) kabul etmeyen kimselerden bahsetmektedir. Bu kimseler bu inançsızlıkları sebebiyle Allah'a isyan sayılan günahları işlemekten çekinmezler.
وأن الذين لا يصدقون بالمعاد إلى الله، ولا يقرون بالثواب والعقاب في الدنيا، فهم لذلك لا يتحاشون من ركوب معاصي اللهVerilen metin son derece kısa ve kopuk bir parça olup, herhangi bir tefsir görüşü içermemektedir. Metinde sadece 'Dedim ki: üzerine/üzerinde' şeklinde bir soru-cevap kalıbının kırık bir kalıntısı bulunmaktadır, bu da muhtemelen soru-cevap üslubuyla yazılan daha büyük bir metnin küçük bir parçasıdır.
؟ قلت : علىBu müfessire göre en doğru inanç ve en salih amel, sahibine en kâmil ve en büyük faydayı sağladığı gibi, bunları terk etmek de terk edene en büyük ve en kâmil zararı gerektirir. Râzî ayrıca ilgili ifadenin öncesindeki bir ibareye atfedildiğini belirtir ve bu konuda iki cevap zikreder: birincisi Yahudilerin çoğunun cismani sevap ve cezayı inkâr ettiği, ikincisi ise onlardan bir kısmının farklı bir şey söylediğidir.
وذلك لأن الإعتقاد الأصوب والعمل الأصلح ، كما يوجب لفاعله النفع الأكمل الأعظم ، فكذلك تركه يوجب لتاركه الضرر الأعظم الأكملKurtubî'ye göre bu ayette Allah'ın müjdelemesi (tebşir), müminlere iyi haberler vermenin yanı sıra düşmanlarına (kâfirlere) azabın olacağını bildirmeyi de kapsar; zira Kur'an'ın büyük bölümü vaad ve tehdit (vaîd) üzerine kuruludur. Ayrıca ayetteki fiilin okunuşunda (يبشر) kıraat farklılıkları bulunduğu, Hamza ve Kisâî'nin bunu tahfif ile (ييِشِر şeklinde, ye harfi fethalı, şın harfi ötreli) okuduğu belirtilir. Metinde ayrıca âhirete inanmayanların, melekleri ve putları Allah'ın kızları sayan kâfirler olduğu ifade edilir.
أي ويبشرهم بأن لأعدائهم العقاب والقرآن معظمه وعد ووعيد وقرأ حمزة والكسائي ويبشر مخففا بفتح الياء وضم الشينBu müfessire göre ayetteki 'müjdeleme' fiili, ahirete inanmayan kimselere yöneliktir; bu kimseler ahireti yalanlamakta ve onun gerçekleşmesini imkânsız/uzak görmektedirler.
أي ويبشر الذين لا يؤمنون بالآخرة أي يكذبون بها ويستبعدون وقوعهاBu müfessire göre 'yehdî li-lletî hiye akvem' ifadesi, Kur'an'ın en doğru/en sağlam olan hâl veya yol için hidayet verdiğini anlatır. 'Ellezîne lâ yü'minûne bil-âhirati a'tednâ lehum azâben elîmâ' cümlesi ise 'ecran kebîrâ' ifadesine atfedilmiştir; buna göre Kur'an müminleri iki müjdeyle müjdeler: kendi mükafatları ve düşmanlarının cezası. Alternatif olarak bu cümlenin 'yübeşşiru' fiilinden gizli bir 'yuhbiru' (haber verir) fiiline bağlandığı da belirtilmiştir.
والمعنى أنه يبشر المؤمنين ببشارتين ثوابهم وعقاب أعدائهم، أو على يبشر بإضمار يخبر.Gemeinsamkeiten
Taberî, Râzî, Kurtubî ve İbn Kesîr ortak biçimde ayetin âhirete/ahiret hesabına inanmayan kimselerden bahsettiği ve onlara acı bir azabın haber verildiği noktasında birleşir. Kurtubî ve Beydâvî ayrıca ayetin, müminler için mükâfat müjdesiyle inkârcılar için azap haberini birlikte içerdiğini, yani Kur'an'ın vaad-vaîd üslubuna örnek olduğunu vurgular.
Unterschiede
Taberî bağlamsal/genel bir okumayla yetinirken, Râzî meseleyi dilsel-belaği analizle derinleştirip Yahudilerin ahiret inancına dair rivayetlere değinir. Kurtubî ve Beydâvî kıraat farklılıkları (yübeşşiru/yübşiru okunuşu) ve gramer/atıf ilişkileri üzerinden dilbilimsel bir yaklaşım sergiler; Kurtubî ayrıca kâfirlerin kimliğini (melekleri/putları Allah'ın kızları sayanlar) netleştirir. İbn Kesîr ise sadeleştirilmiş bir anlam analizine odaklanır. Zemahşerî'ye ait alıntı ise metin bütünlüğü taşımadığından karşılaştırmaya katkı sağlamaz.
Historischer Kontext
Erken dönem müfessiri Taberî'nin bağlamsal-genel yorumu, sonraki dönemlerde Râzî'nin kelamî/belaği derinleştirmesi, Kurtubî ve Beydâvî'nin kıraat ilmine dayalı dilbilimsel inceliklerle desteklenmesiyle gelişmiştir; İbn Kesîr'de ise tekrar sade bir anlam vurgusuna dönüş görülür. Temel mesaj (ahirete inanmamanın azapla sonuçlanması) tüm dönemlerde sabit kalırken, açıklama yöntemleri dilbilim, kıraat ve rivayet ağırlıklı çeşitlilik göstermiştir.
Bu karşılaştırmalı okuma, bir hayatın anlamını ve sorumluluk bilincini şekillendirmede hesap ve âhiret inancının önemine dikkat çeker; bu da ilim ile iman arasındaki uyumun, kişiyi hem ahlaki hem toplumsal sorumluluğa yönlendirebileceğini hatırlatır. Ayrıca müjde ve uyarının birlikte anılması, insanı sabırla ve ihlasla yapıcı bir tutuma davet eden dengeli bir mesaj olarak düşünülebilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben