قَالَ لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ ٱلْيَوْمَ يَغْفِرُ ٱللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
“Er sagte: "Keine Schelte soll heute über euch kommen. Allah vergibt euch, Er ist ja der Barmherzigste der Barmherzigen.” — Bubenheim & Elyas
Taberî9-10. Jh.✓ Zitat verifiziert
Taberî'ye göre Yusuf'un kardeşlerine söylediği 'lâ tesrîbe aleykümü'l-yevm' sözü, onları geçmişteki suçları için azarlamayacağı, kınamayacağı ve aralarındaki kardeşlik hukukunu bozmayacağı anlamına gelir. Kendisiyle aralarında bağışlama ve hoşgörü olacağını, suçlarını hatırlatmayacağını ifade etmektedir. Ayrıca bu sözün, kardeşlerinin Allah'tan günahlarının bağışlanması için bir dua mahiyetinde olduğu da nakledilmiştir.
لا تغيير عليكم ولا إفساد لما بيني وبينكم من الحرمة وحق الأخوة، ولكن لكم عندي الصفح والعفو
Fahreddin er-Râzî12-13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Râzî'ye göre "la tesribe aleykum" ifadesindeki teşrib kelimesi azarlama/kınama anlamına gelir ve Yusuf'un kardeşlerine bugün hiçbir kınama olmadığını söylemesi, bu nefyin sadece o güne değil bütün zamanlara ve durumlara şamil bir hüküm olduğunu ifade eder. Ayrıca Yusuf, kardeşlerinin tövbe edip pişmanlık göstermeleri üzerine dünyevi kınamayı kaldırdığını bildirdikten sonra, Allah'ın da onların ahiret cezasını bağışlamasını dilemiştir. Metin ayrıca kuyu hadisesinin hiç zikredilmemesinin de bir kerem ve nezaket örneği olduğunu belirtir.
وهو أني حكمت في هذا اليوم بأن لا تثريب مطلقا لأن قوله : نفي للماهية ونفي الماهية يقتضي انتفاء جميع أفراد الماهية ، فكان ذلك مفيدا للنفي المتناول لكل الأوقات والأحوال
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Kurtubî'ye göre Yusuf'un 'lâ tesrîbe aleykum' sözü, kardeşlerine yönelik her türlü kınama, azarlama ve ayıplamayı ortadan kaldırdığını ifade eder; 'el-yevm' burada 'vakit' anlamındadır ve 'tesrîb' kınama/azarlama demektir. Ayrıca bu ifadenin Hz. Peygamber'in Mekke fethinde Kureyş'e söylediği benzer sözle irtibatlandırıldığı, onun da Yusuf'un kardeşlerine yaptığı gibi geçmişi affettiğini belirttiği aktarılır.
ومعنى اليوم : الوقت والتثريب التعيير والتوبيخ أي لا تعيير ولا توبيخ ولا لوم عليكم اليوم قاله سفيان الثوري وغيره
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre ayette Hz. Yusuf'un kardeşlerine söylediği söz, geçmiş suçlarından dolayı onları azarlamayacağını ve bu günden sonra hatalarını yüzlerine vurmayacağını bildirmektedir. Ayrıca Yusuf onlara mağfiret duasında bulunarak affını tamamlamıştır, oysa onlardan intikam alma gücüne sahipti. Bu davranış, Hz. Peygamber'in kendisine kötülük yapanlara karşı gösterdiği affedicilik örnekleriyle benzeştirilmektedir.
يقول أي لا تأنيب عليكم ولا عتب عليكم اليوم ولا أعيد عليكم ذنبكم في حقي بعد اليوم ثم زادهم الدعاء لهم بالمغفرة
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Beydâvî'ye göre 'lâ teşrîb' ifadesi, kardeşlerine yönelik azarlama olmadığı anlamına gelir; 'el-yevm' kelimesi ya bu ifadeye ya da 'Allah size mağfiret eder' ibaresine bağlanır, çünkü Yusuf o an suçlarını itiraf ettiklerinde onları affetmiştir. Ayrıca Yusuf'un kerametine dair bir haber nakledilir: tanındığında kardeşleri kendisine yaptıkları kötülükten dolayı utandıklarını söylemiş, o da Mısır halkının kendisine önceki gözle bakmayı bırakıp İbrahim'in soyundan geldiğini öğrenince ona daha çok değer verdiğini anlatmıştır. Gömleğin babasının yüzüne sürülmesiyle onun görme yetisine kavuşacağı ve tüm ailenin getirilmesi emri açıklanır.
لا تأنيب عليكم تفعيل من الثرب وهو الشحم الذي يغشى الكرش للإزالة كالتجليد، فاستعير للتقريع الذي يمزق العرض ويذهب ماء الوجه.
Zemahşerî12. Jh.✓ Zitat verifiziert
Zemahşerî'ye göre 'tesrib' kelimesi, aslen kaburgaları örten iç yağının giderilmesi anlamındaki 'sarb'dan gelir; bu, kişinin en zayıf ve düşkün haline işaret eder, dolayısıyla ayette insanın onurunu paramparça eden azarlama ve kınama için mecazi bir ifade olarak kullanılmıştır. Yusuf, kardeşlerine bugün hiçbir kınama ve azar olmadığını söyleyerek onları bağışlamış, hatta bunu bir müjdeye dönüştürmüştür.
وأصل التثريب من الثرب وهو الشحم الذي هو غاشية الكرش
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Tüm müfessirler 'lâ tesrîbe aleykümü'l-yevm' ifadesinin Yusuf'un kardeşlerini geçmiş suçlarından dolayı azarlamayacağı, kınamayacağı ve bunu yüzlerine vurmayacağı anlamına geldiğinde birleşir. Çoğu, teşrib kelimesinin kök anlamını (kınama/azarlama) dilbilimsel olarak temellendirir ve bu affediciliği Hz. Peygamber'in Mekke fethinde düşmanlarına gösterdiği bağışlayıcılıkla ilişkilendirir. Ayrıca birçoğu Yusuf'un bu sözün ardından kardeşlerine mağfiret duasında bulunduğunu vurgular.
Unterschiede
Taberî ve İbn Kesîr daha çok rivayet zincirine dayanarak nakilci bir yaklaşım sergilerken, Râzî ve Zemahşerî dil/belağat tahliline ağırlık vererek 'teşrib' kelimesinin kökenini (nefy-i mahiyet kuralı, 'sarb' kökü ve mecaz) derinlemesine işler. Kurtubî ve Beydâvî ise dil analizini rivayetle (Mekke fethi, Yusuf'un kerameti) birleştiren orta bir yol izler. Râzî ayrıca bu affın zamanla sınırlı olmayıp genel bir hüküm taşıdığını özellikle vurgular; Beydâvî ise 'el-yevm' kelimesinin farklı unsurlara bağlanabileceğini tartışarak dilbilimsel bir inceliğe işaret eder.
Historischer Kontext
Erken dönem müfessiri Taberî ağırlıklı olarak sahâbe ve tâbiîn rivayetlerine dayanırken, sonraki dönem müfessirleri (Zemahşerî, Râzî, Kurtubî, Beydâvî) dilbilimsel ve belâgat temelli analizleri rivayetlerle harmanlayarak metni daha sistematik biçimde ele almışlardır. İbn Kesîr'de ise yine rivayet ağırlıklı bir yöntem sürmekle birlikte, tüm dönemlerde ortak vurgu Yusuf'un affediciliğinin Hz. Peygamber'in örnekliğiyle irtibatlandırılması olmuştur; bu temel okuma zamanla değişmeden, farklı yöntemlerle desteklenerek sürmüştür.
Bezug zur Gegenwart
Bu ayet, geçmişte yaşanan haksızlıklar karşısında insanı hıncından değil, bağışlayıcılığından tanımanın mümkün olduğunu hatırlatır; aile ve toplum ilişkilerinde geçmişi sürekli yüzüne vurmadan yeni bir sayfa açabilmenin bir olgunluk göstergesi olabileceğine işaret eder. Kardeşler arasındaki bu bağışlama sahnesi, toplumsal dayanışma ve gönül birliğinin, güç sahibi olduğu halde affı tercih etmekle güçlendiğine dair ihtiyatlı bir örnek sunar.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben